ประสิทธิภาพของไส้เดือนฝอยที่ทำให้เกิดโรคกับแมลง Steinernema carpocapsae และ S. riobravae ในการควบคุมลูกน้ำยุงลายในสภาพธรรมชาติ อ. เมือง จ.ราชบุรี
DOI:
https://doi.org/10.14456/dcj.2013.11คำสำคัญ:
ประสิทธิภาพ, ไส้เดือนฝอยที่ทำให้เกิดโรคกับแมลง, การควบคุมลูกน้ำยุงลาย และการยอมรับบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาถึงประสิทธิภาพของไส้เดือนฝอยที่ทำให้เกิดโรคกับแมลงจำนวน 2 ชนิด ที่มีสัมฤทธิผลที่ดีในการเข้าทำลายลูกน้ำยุงลายในห้องปฏิบัติการคือ Steinernema carpocapsae และ S. riobravae ในการควบคุมลูกน้ำยุงลายบ้าน Aedes aegypti (L.) ประกอบด้วย การศึกษาประสิทธิผลของไส้เดือนฝอย ในสภาพธรรมชาติ เปรียบเทียบค่าใช้จ่ายของการใช้ไส้เดือนฝอยในการควบคุมลูกน้ำยุงลาย กับการใช้ทรายทีมีฟอส ประเมินความยากง่ายของการนำไส้เดือนฝอยไปใช้ในการควบคุมลูกน้ำยุงลาย และศึกษาการยอมรับของประชาชน ต่อการใช้ไส้เดือนฝอย ในชุมชนหนองศาลา หมู่ที่ 9 ตำบลพงสวาย อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี การศึกษาประสิทธิผล ของไส้เดือนฝอยในสภาพธรรมชาติ ดำเนินการโดยทดสอบในภาชนะน้ำขังต่างๆ นอกบ้าน ที่เป็นแหล่งเพาะพันธุ์ ที่สำคัญของยุงลายบ้าน คัดเลือกภาชนะที่พบลูกน้ำยุงลายเท่านั้น และใส่ไส้เดือนฝอยที่อัตราความหนาแน่น 10,000 ตัวต่อพื้นที่ก้นภาชนะ 200 ตารางเซนติเมตร และตรวจผลการตายของลูกน้ำยุงลายที่ 1-5 วัน การเปรียบเทียบ ค่าใช้จ่ายของการใช้ไส้เดือนฝอยกับการใช้ทรายทีมีฟอส โดยคำนวณจากปริมาณไส้เดือนฝอยที่ใช้ต่อ 1 หน่วย ภาชนะกับค่าใช้จ่ายของไส้เดือนฝอยที่ใช้ และนำมาเปรียบเทียบกับค่าใช้จ่ายของทรายทีมีฟอส การประเมิน ความยากง่ายของการใช้ไส้เดือนฝอย วิเคราะห์จากความสะดวกในการจัดหาไส้เดือนฝอย ขั้นตอน และความถี่ ในการใส่ไส้เดือนฝอย โดยวิเคราะห์จากการทดลองในครั้งนี้และการทบทวนเอกสาร ส่วนการศึกษาการยอมรับของ ประชาชนต่อการใช้ไส้เดือนฝอย ทำโดยการสัมภาษณ์ตามแบบสอบถามที่สร้างขึ้น ผลการศึกษาพบว่า ประสิทธิผล ของไส้เดือนฝอยที่เข้าทำลายลูกน้ำยุงลายในภาชนะธรรมชาติ ไส้เดือนฝอย S. carpocapsae มีประสิทธิผลสูงกว่า S. riobravae และตัวควบคุมเปอร์เซ็นต์การตายของลูกน้ำยุงลายเท่ากับ 68.00, 46.67 และ 0.33 ตามลำดับ โดยเวลาที่ทำลายลูกน้ำยุงลายสูงสุดอยู่ที่ 48 ชั่วโมง ในไส้เดือนฝอยทั้ง 2 ชนิด และในวันที่ 5 เปอร์เซ็นต์การตายของ ลูกน้ำยุงลายจะลดลงมาก ซึ่งผลไม่แตกต่างจากการศึกษาในห้องปฏิบัติการ การเปรียบเทียบค่าใช้จ่ายของการใช้ ไส้เดือนฝอยกับทรายทีมีฟอสพบว่า ค่าใช้จ่ายการใช้ไส้เดือนฝอยสูงกว่าการใช้ทรายทีมีฟอสถึง 80 เท่า การประเมินความยากง่ายของการใช้ไส้เดือนฝอยพบว่าค่อนข้างยาก เพราะผู้จำหน่ายไส้เดือนฝอยมีน้อย ขั้นตอนในการใส่ไส้เดือนฝอยมีความยุ่งยาก ประชาชนทั่วไปยังไม่สามารถดำเนินการได้ด้วยตัวเอง เนื่องจาก ต้องใช้ความละเอียด รอบคอบ ระมัดระวัง และความถี่ในการใส่ไส้เดือนฝอยต้องใส่ใหม่ทุก 5 วัน ส่วนผล การศึกษาการยอมรับของประชาชน พบว่าประชาชนส่วนใหญ่ยอมรับ (>70%) โดยสรุป ไส้เดือนฝอยจึงอาจจะเป็น ทางเลือกหนึ่งของวิธีการควบคุมลูกน้ำยุงลาย เนื่องจากมีผลในการกำจัดลูกน้ำยุงลาย และประชาชนยอมรับ และควรใช้ไส้เดือนฝอย S.carpocapsae เป็นอันดับแรกเนื่องจากมีประสิทธิภาพสูงกว่า อย่างไรก็ตามยังไม่เหมาะ ที่จะนำไปใช้ในโครงการควบคุมลูกน้ำยุงลายบ้านระดับประเทศ เนื่องจากประสิทธิผลมีเพียง 70% ค่าใช้จ่ายสูง มีความยุ่งยากในการปฏิบัติและต้องทำบ่อย
Downloads
เอกสารอ้างอิง
2. Guha-Sapir D, Schimmer B. Dengue fever: new paradigms for a changing epidemiology. Emerg Themes Epidemiol 2005: 2(1):1.
3. Guzman MG, Kouri G. Dengue: an update. The Lancet Infectious Diseases 2002; 2(1): 33-42.
4. Spiegel J, Bennett S. Barriers and Bridges to Prevention and Control of Dengue: The Need for a Social-Ecological Approach. EcoHealth
2005; 2: 273-90.
5. Chua KB, Chua IL, Chua IE, Chua KH. Effect of chemical fogging on immature Aedes mosquitoes in natural field conditions. Singapore Med J 2005; 46(11): 639-44.
6. Ponlawat A, Scott JG, Harrington LC. Insecticide susceptibility of Aedes aegypti and Aedesalbopictus across Thailand. J Med Entomol
2005; 42(5): 821-25.
7. Chakravarit A, Kumari R. Eco-epidemiological analysis or gangue infection during an outbreak of dengue fever, India. Virol J 2005; 2: 32.
8. มานิตย์ นาคสุวรรณ. การควบคุมลูกน้ำยุงพาหะนำโรคโดยใช้ไส้เดือนฝอย. วารสารควบคุมโรค 2547; 30: 158-66.
9. วัชรี สมสุข. ไส้เดือนฝอยควบคุมแมลงศัตรูพืช.เอกสารวิชาการควบคุมแมลงศัตรูพืชโดยชีววิธี.กรุงเทพ: กองกีฏและสัตววิทยา กรมวิชาการเกษตร 2534. น. 182-97.
10. Gaugler R, Kaya HK. Entomopathogenic nematodes in biological control. Boca Raton, Florida: CRC Press; 1990: 365.
11. วิไลวรรณ เวชยันต์. การศึกษาการทำให้เกิดโรคของไส้เดือนฝอย Steinernema carpocapsae Weiser ในปลวกงาน Odontotermes feae Wassman. วิทยานิพนธ์ ปริญญาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขากีฏวิทยา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยขอนแก่น. 2544: 65.
12. สำนักงานควบคุมโรคไข้เลือดออก. โรคไข้เลือด-ออกฉบับประเกียรณก. กรุงเทพ: โรงพิมพ์สหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย; 2545: 95.
13. Akhurst RJ, Boemare NE. Biology and taxonomy of Xenorhabdus. In: Gaugler R, Haya HK, eds. 1990. Entomopathogenic nematodes in biological control. Boca Raton, Florida: CRC Press; 1990. pp 75-90.
14. สีวิกา แสงธาราทิพย์. ลึกแต่ไม่ลับ ตอนที่ 5 กินอย่างมีศิลปะ. จุลสารไข้เลือดออก 2542; 1(7): 6.
15. Begley JW. Efficacy against in habitats other than soil. In: Gaugler R, Kaya HK, eds. Entomopathogenic nematodes in biological control.
Boca Raton, Florida: CRC Press; 1990: 215-31.
16. Welch HE, Bronskill JF. Parasitism of mosquitolarvae by the nematode, DD-136 (Nematoda:Neoaplectanidae). Can J Zool 40; 1962: 1263-7.
17. Poinar GO. Nematodes for biological control.Boca Raton, Florida: CRC Press; 1979: 143
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความที่ลงพิมพ์ในวารสารควบคุมโรค ถือว่าเป็นผลงานทางวิชาการหรือการวิจัย และวิเคราะห์ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียน ไม่ใช่ความเห็นของกรมควบคุมโรค ประเทศไทย หรือกองบรรณาธิการแต่ประการใด ผู้เขียนจำต้องรับผิดชอบต่อบทความของตน
