การพัฒนาการคัดแยกมูลฝอยในครัวเรือนตำบลนาซอ อำเภอวานรนิวาส จังหวัดสกลนคร

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบความรู้ ทัศนคติในการคัดแยกมูลฝอย อัตราการเกิดมูลฝอย และการคัดแยกมูลฝอยในครัวเรือนก่อนและหลังการจัดประชุมเชิงปฏิบัติการของประชาชนบ้านนาซอ หมู่ที่ 10 ตำบลนาซอ อำเภอวานรนิวาส จังหวัดสกลนคร เก็บรวบรวมข้อมูล 2 ส่วน ประกอบด้วย (1) ใช้แบบสอบถามและแบบบันทึกปริมาณมูลฝอยในครัวเรือน เพื่อเก็บข้อมูลอัตราการเกิดมูลฝอย การคัดแยกมูลฝอย ความรู้ ทัศนคติในการคัดแยกมูลฝอยในครัวเรือน ในกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 128 ครัวเรือน (2) จัดประชุมเชิงปฏิบัติการ โดยประยุกต์ใช้กระบวนการวางแผนแบบมีส่วนร่วมของประชาชนบ้านนาซอ เพื่อร่วมระดมความคิดเห็นการพัฒนาการคัดแยกมูลฝอยในครัวเรือน ในกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 30 คน ด้วยการทำกิจรรม 3 กิจกรรม ได้แก่ กิจกรรมที่ 1 หมู่บ้านถนนน่ามอง คูคลองสะอาด ปราศจากถังขยะ กิจกรรมที่ 2 ผ้าป่า กองทุนขยะทองคำ และกิจกรรมที่ 3 ตลาดนัดเครื่องปรุง เก็บข้อมูลระหว่างเดือนธันวาคม 2555 ถึงเดือนกันยายน 2556 วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ส่วนการเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติเกี่ยวกับการคัดแยกมูลฝอย ก่อนและหลังเข้าร่วมกิจกรรม และการเปรียบเทียบอัตราการเกิดมูลฝอยและการคัดแยกมูลฝอยก่อนและหลังเข้าร่วมประชุมเชิงปฏิบัติการ ใช้สถิติเชิงวิเคราะห์ ได้แก่ paired-t-test ผลการศึกษาพบว่า ภายหลังดำเนินการพัฒนาการคัดแยกมูลฝอย มีอัตราการเกิดมูลฝอยในครัวเรือนลดลงต่อวัน คิดเป็นร้อยละ 31.70 และลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) ส่วนค่าเฉลี่ยคะแนนความรู้ ทัศนคติ การปฏิบัติตน และการคัดแยกมูลฝอย เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) จากผลการศึกษาในครั้งนี้ แสดงให้เห็นว่า การจัดกิจกรรมการคัดแยกขยะมูลฝอยโดยการมีส่วนร่วมของประชาชนและผู้นำชุมชน จะช่วยสร้างความตระหนักในการคัดแยกมูลฝอยให้กับประชาชนได้อย่างต่อเนื่อง รวมทั้งจะช่วยลดอัตราการเกิดขยะมูลฝอยในชุมชนลงได้