การสอบสวนภาวะขาดวิตามินบี 1 ในกลุ่มลูกเรือประมง จังหวัดระนอง มกราคม 2559
DOI:
https://doi.org/10.14456/dcj.2017.35คำสำคัญ:
ภาวะขาดวิตามินบี 1, ลูกเรือประมง,การสอบสวนโรค, ประเทศไทยบทคัดย่อ
วันที่ 12 มกราคม 2559 สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 11 จังหวัดนครศรีธรรมราช ได้รับแจ้งจากสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดระนอง มีลูกเรือเสียชีวิตไม่ทราบสาเหตุ 4 ราย อยู่ในเรือประมง 2 ลำซึ่งรอเทียบท่า จึงได้ประสานสำนักระบาดวิทยาดำเนินการสอบสวนโรคร่วมกัน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อยืนยันการวินิจฉัยและหาสาเหตุการเสียชีวิต ศึกษาลักษณะทางระบาดวิทยา ลักษณะปัจจัย หรือสภาพแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับการเกิดโรค รวมถึงกำหนดมาตรการในการป้องกัน โดยทำการสัมภาษณ์ผู้ป่วยและผู้ควบคุมเรือ ทำการตรวจร่างกายและเก็บตัวอย่างเลือดผู้ป่วยเพื่อตรวจยืนยันทางห้องปฏิบัติการ ตรวจชันสูตรศพเพื่อหาสาเหตุการเสียชีวิต และศึกษาสภาพแวดล้อมทั่วไป เก็บตัวอย่างอาหารและน้ำบนเรือที่มีผู้เสียชีวิตเพื่อส่งตรวจหาสารโลหะหนัก ผลการสอบสวนโรค พบลูกเรือที่มีอาการป่วยทั้งหมด 32 ราย (กัมพูชา 25 ราย ไทย 7 ราย) จากลูกเรือประมงทั้งสิ้น 115 คน บนเรือประมง 6 ลำ (อัตราป่วยร้อยละ 27.8) เป็นผู้ป่วยยืนยัน 24 ราย ผู้ป่วยเข้าข่าย 5 ราย และผู้ป่วยสงสัย 3 ราย เสียชีวิต 6 ราย (อัตราป่วยตายร้อยละ 18.8) ผู้ป่วยเป็นเพศชายทั้งหมด ค่ามัธยฐานอายุ 31.5 ปี (พิสัย 18-65 ปี) ผู้ป่วยมีอาการหายใจเหนื่อยในสัดส่วนสูงสุด ตามมาด้วยกล้ามเนื้ออ่อนแรง แน่นหน้าอกหรือเจ็บหน้าอก ชา ปวดกล้ามเนื้อและบวม (ร้อยละ 63.0, 59.0, 56.0, 53.0, 50.0, และ 39.0 ตามลำดับ) ผลการตรวจเลือดของผู้ป่วย 24 ราย พบภาวะขาดวิตามินบี 1 ทั้งหมด ส่งตัวอย่างอาหารและน้ำ 25 ตัวอย่าง ตรวจสารโลหะหนักประเภทตะกั่ว สารหนู แคดเมียมและปรอทพบว่า ตัวอย่างส่วนใหญ่มีค่าไม่เกินเกณฑ์มาตรฐาน ยกเว้น ยาเส้นมีสารแคดเมียมสูงกว่ามาตรฐานยาแผนโบราณ การตรวจชันสูตรศพทางนิติเวช จำนวน 6 ราย แพทย์สรุปสาเหตุการเสียชีวิตเกิดจากลักษณะห้องหัวใจขยายตัวกว่าปกติ ซึ่งเข้าได้กับภาวะขาดวิตามินบี 1 จำนวน 5 ราย และจากกล้ามเนื้อหัวใจผิดปกติ 1 ราย ผลการศึกษาบ่งชี้ว่า การป่วยและเสียชีวิตของลูกเรือประมงครั้งนี้เกิดจากภาวะขาดวิตามินบี 1 โดยคาดว่าปัจจัยที่ส่งเสริมให้เกิดการป่วยคือ การได้รับปริมาณอาหารไม่เพียงพอขณะอยู่กลางทะเลนานกว่า 9 เดือน โดยไม่ได้กลับเข้าฝั่ง พฤติกรรมการรับประทานอาหารที่มีสารทำลายวิตามินบี 1 และการทำงานที่ใช้พละกำลังเป็นหลัก ทำให้ความต้องการวิตามินบี 1 มากกว่าปกติ ดังนั้น ในกลุ่มลูกเรือประมงที่ออกทะเลโดยไม่กลับเข้าฝั่งตั้งแต่ 30 วันขึ้นไป ควรมีการให้วิตามินบี 1 เสริมเพื่อป้องกัน
Downloads
เอกสารอ้างอิง
2. World Health Organization. Thiamine deficiency and its prevention and control in major emergen¬cies. Geneva: World Health Organization; 1999.
3. วิภารักษ์ บุญมาก. วิตามินบี 1 ร่างกายขาดอาจถึงตาย [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 12 ก.พ. 2559]. แหล่งข้อมูล: http://www.pharmacy.mahidol.ac.th /th/knowledge/article/302
4. De Montmolin D, MacPhail J, McMahon J, Co¬ninx R. Outbreak of beri-beri in a prison in West Africa. Trop Doct 2002;32:234-6.
5. Tang CM, Rolfe M, Wells JC, Cham K. Out¬break of beri-beri in the Gambia. Lancet 1989;2:206-7.
6. Fattal-Valevski A, Kesler A, Sela BA, Nitzan- Kaluski D, Rotstein M, Mesterman R, et al. Out¬break of life-threatening thiamine deficiency in infants in Israel caused by a defective soy-Based formula. Pediatrics 2005;115:233-8.
7. Barennes H, Sengkhamyong K, Rene JP, Phim¬masane M. Beriberi (Thiamine deficiency) and high infant mortality in Northern Laos. PLoS Negl Trop Dis 2015;9:e0003581.
8. Chen KT, Twu SJ, Chiou ST, Pan WH, Chang HJ, Serdula MK. Outbreak of beriberi among il¬legal mainland Chinese immigrants at a detention center in Taiwan. Public Health Rep 2003;118: 59-64.
9. Doung-ngern P, Kesornsukhon S, Kanlayana¬photporn J, Wanadurongwan S, Songchitsom¬boon S. Beriberi outbreak among commercial fisherman, Thailand 2005. Southeast Asian J Trop Med Public Health 2007;38:130-5.
10. จิรภัทร กัลป์ยาณพจน์พร. การระบาดของโรคขาดวิตามินบี 1 ในกลุ่มลูกเรือประมง จังหวัดสมุทรสาคร ปี 2549. วารสารวิชาการสาธารณสุข 2551;17 ฉบับเพิ่มเติม 1:154-9.
11. ฬุจิศักดิ์ วรเดชวิทยา, อิสะยศ สิริกนก, อิฏฐพล เอี้ยววงษ์เจริญ, อรรถเกียรติ กาญจนพิบูลวงศ์, โรม บัวทอง. การระบาดของอาการปลายประสาทอักเสบที่เกี่ยวข้องกับมหาอุทกภัยของประเทศไทยในกลุ่มนักโทษ ณ เรือนจำในกรุงเทพมหานคร ปี 2554. OSIR 2014;7:1-8.
12. กองระบาดวิทยา สำนักปลัดกระทรวงสาธารณสุข. รายงานการศึกษาเรื่องปัญหาการขาดวิตามินบี 1 ในคนงานไร่อ้อย จ.สุพรรณบุรี พ.ศ. 2536. รายงานการเฝ้าระวังโรคประจำสัปดาห์ [อินเทอร์เน็ต]. 2537 [สืบค้นเมื่อ 17 ก.พ. 2559];25:17-24. เข้าถึงได้ จาก: http://203.157.15.4/wesr/file/y37/ F37021.pdf
13. Nguyen HAP, Pittayawonganon C, Praekuna¬tham H, Thitichai P, Shen T, Lwin NN, et al. Beriberi outbreak among Myanmar and Thai workers in a factory in Chachoengsao Province, Thailand, 2012-2013. OSIR [internet]. 2014 [cited 2016 Feb 28];7:1-7. Available from: http://www.osirjournal.net/index.php/osir/ar¬ticle/view/35
14. ที่ระลึกเนื่องในวาระ ศ.ดร. นพ.วิชัย ตันไพจิตร อายุครบ 60 ปี [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 17 ก.พ. 2559]. แหล่งข้อมูล: old.ebook.in.th/download /2690/ ประวัติและผลงาน_ศ.ดร.นพ._วิชัย_ตันไพจิตร
15. สำนักอาหาร สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 พร้อมกฎกระทรวงและประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับ ปรับปรุง ปี 2556) [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 15 ส.ค. 2559]. แหล่งข้อมูล: http://elib.fda.moph. go.th/fulltext2/กฎหมาย/กองควบคุมอาหาร/ พรบ/56/รวมเล่ม%202556.pdf
16. สํานักงานคณะกรรมการอาหารและยา. ประกาศสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เรื่องหลักเกณฑ์การพิจารณาขึ้นทะเบียนตำรับยาแผนโบราณ เกี่ยวกับมาตรฐานการปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์และโลหะหนัก [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 15 ส.ค. 2559]. แหล่งข้อมูล: http://drug.fda.moph.go. th/zone_law/files/หลักเกณฑ์การพิจารณาขึ้นทะเบียนตำรับยาแผนโบราณ.pdf
17. การประปาส่วนภูมิภาค. มาตรฐานคุณภาพน้ำประปาของการประปาส่วนภูมิภาค ตามคำแนะนำขององค์การอนามัยโลก (WHO) ปี 2011 [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 15 ส.ค. 2559]. แหล่งข้อมูล: https:// www.pwa.co.th/download/pwastandard50-1.pdf
18. Ziporin ZZ, Nunes WT, Powel RC, Waring PP, Sauberlich HE. Thiamine requirement in adult humans as measured by urinary excretion of thi¬amine metabolites. J Nutr 1965;85:297-304.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความที่ลงพิมพ์ในวารสารควบคุมโรค ถือว่าเป็นผลงานทางวิชาการหรือการวิจัย และวิเคราะห์ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียน ไม่ใช่ความเห็นของกรมควบคุมโรค ประเทศไทย หรือกองบรรณาธิการแต่ประการใด ผู้เขียนจำต้องรับผิดชอบต่อบทความของตน
