การพัฒนากระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมในบุคลากรกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
DOI:
https://doi.org/10.14456/dcj.2015.14คำสำคัญ:
การวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วม, การพัฒนาบุคลากร, กรมควบคุมโรคบทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาการวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมในบุคลากรกรมควบคุมโรค และพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมป้องกันควบคุมโรคของประชาชนในพื้นที่ คัดเลือกตัวแทนแบบเจาะจง เลือกจากบุคลากรที่ขอรับการสนับสนุนการวิจัยจากกรมควบคุมโรค ได้ตัวแทน จำนวน 6 โครงการ แบ่งเป็นนักวิจัยกรมควบคุมโรค จำนวน 23 คน และนักวิจัยชุมชน จำนวน 33 คน การพัฒนาใช้วิธีอบรมเชิงปฏิบัติการให้ผู้เข้าร่วมได้เข้าใจหลักการ แนวคิด ระเบียบวิธีปฏิบัติการวิจัย การสร้างเครื่องมือ และการใช้เครื่องมือการวิจัยทางสังคม โดยผู้เข้าร่วมอบรมได้ทำวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมควบคู่กับการฝึกอบรม เก็บรวมรวมข้อมูลและวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ ผลการศึกษาพบว่า ผู้เข้าร่วมอบรมเกิดทักษะการวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วม 6 ด้าน คือ (1) การวิเคราะห์สถานการณ์และการค้นหาศักยภาพและต้นทุนทางสังคม (2) การเก็บรวบรวมข้อมูลทางสังคม (3) การจัดการข้อมูลภาคสนาม (4) การสร้างความร่วมมือและพัฒนานักวิจัยชุมชน (5) การวิเคราะห์ปัญหาและวางแนวทางแก้ปัญหาร่วมกับชุมชน และ (6) การถอดบทเรียน การดำเนินงานร่วมกับชุมชน หลังจากสิ้นสุดการวิจัยพบว่า เกิดรูปแบบการป้องกันควบคุมโรค จำนวน 6 รูปแบบ คือ (1) รูปแบบการแจ้งเตือนกลุ่มแรงงานต่างด้าวเพื่อเข้ารับการรักษาโรคติดต่อ (2) รูปแบบสร้างทัศนคติที่ถูกต้องเพื่อลดอัตราการสูบบุหรี่ในกลุ่มเยาวชน (3) รูปแบบการมองปัญหาของชุมชนอย่างรอบด้านเพื่อป้องกันเอดส์ในเยาวชน (4) รูปแบบส่งเสริมพฤติกรรมการบริโภคอาหารเพื่อการป้องกันโรคเรื้อรัง (5) รูปแบบการจัดการปัญหาสุนัขจรจัดเพื่อการป้องกันควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าในพื้นที่ และ (6) รูปแบบสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนในการกำจัดลูกน้ำยุงลาย โดยตัวแทนชุมชนพื้นที่วิจัย 5 แห่ง สามารถดำเนินกิจกรรมต่างๆ ได้เอง มีเพียง 1 แห่ง ที่ต้องร่วมกับบุคลากรกรมควบคุมโรคดำเนินการทุกขั้นตอน เนื่องจากขาดความต่อเนื่องในการลงพื้นที่เพื่อพัฒนาการมีส่วนร่วมของชุมชน ผลการวิจัยนี้ ผู้บริหารควรกำหนดมาตรการส่งเสริมให้บุคลากรปฏิบัติงานด้านการป้องกันควบคุมโรคร่วมกับชุมชน และขยายผลสู่สำนักงานป้องกันควบคุมโรคทั้ง 12 แห่ง
Downloads
เอกสารอ้างอิง
2. Greenwood D., Levin M. Introduction to action research for social change. Thousand Oaks CA: Sage; 2002.
3. Whyte W.F. Participatory action research. London: Sage; 1991.
4. พันธุ์ทิพย์ รามสูต. การวิจัยปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วม. กรุงเทพมหานคร: พีเอลีฟวิ่ง; 2540.
5. กฎกระทรวงการแบ่งส่วนราชการกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2552. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 126 ตอนที่ 98 ก (ลงวันที่ 28 ธ.ค. 2552).
6. คณะกรรมการพัฒนางานวิจัยและวิชาการ กรมควบคุมโรค. สรุปผลการดำเนินการวิจัยปีงบประมาณ 2551-2554. นนทบุรี: สำนักจัดการความรู้; 2554.
7. คณะกรรมการพัฒนางานวิจัยและวิชาการ กรมควบคุมโรค. กรอบการวิจัยกรมควบคุมโรค ปีงบประมาณ 2554. นนทบุรี: สำนักจัดการความรู้; 2554.
8. สุภางค์ จันทวานิช. วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2537.
9. กมล สุดประเสริฐ. การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมของผู้ปฏิบัติงาน. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานโครงพัฒนาทรัพยากรมนุษย์; 2537.
10. นุชรัตน์ มังคละคีรี, อนันตศักดิ์ พันธุ์พุฒ, เทพพนม อินทรีย์, สมฤกษ์ กาบกลาง, ศิริลักษ์ ใจช่วง. รูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพโดยชุมชนมีส่วนร่วม กรณีศึกษา พนักงานตีเหล็กกลุ่มตีเหล็ก ตำบลนาถ่อน อำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม. วาสาร มหาวิทยาลัยทักษิณ 2556;16:67-72.
11. สุพิมล ขอผล, จินตวีร์ พรแป้นแก้ว, ธณัชช์นรี สโรบล, สมพร สิทธิสงคราม, สายัณห์ ชัยศรีสวัสดิ, สุมาลี ชัยศรีสวัสดิ, และคณะ. การใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ในการป้องกันและแก้ไขปัญหาการดื่มสุราในชุมชน หมู่บ้านหนองเต่าคำใหม่ ตำบลป่าไผ่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่. วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต 2557;2: 313-24.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความที่ลงพิมพ์ในวารสารควบคุมโรค ถือว่าเป็นผลงานทางวิชาการหรือการวิจัย และวิเคราะห์ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียน ไม่ใช่ความเห็นของกรมควบคุมโรค ประเทศไทย หรือกองบรรณาธิการแต่ประการใด ผู้เขียนจำต้องรับผิดชอบต่อบทความของตน
