วารสารโรงพยาบาลนครพนม

การเปรียบเทียบผลการรักษานิ่วไตที่มีขนาดมากกว่า 2 เซนติเมตร ระหว่างการส่องกล้อง ผ่านท่อไตชนิดโค้งงอร่วมกับการใช้เลเซอร์สลายนิ่วและการส่องกล้องผ่านรูเจาะผิวหนัง ในโรงพยาบาลนครพนม

นรินทร์ มณีรัตน์ — 2026-08-07

วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบผลการรักษาระหว่างการผ่าตัดด้วยวิธี PCNL และ RIRS ในผู้ป่วยนิ่วในไตขนาดมากกว่า 2 เซนติเมตร ในโรงพยาบาลนครพนม

วิธีการศึกษา: การศึกษานี้เป็นการศึกษาแบบย้อนหลังเชิงวิเคราะห์ (retrospective cohort study) ในผู้ป่วยนิ่วในไตขนาดมากกว่า 2 เซนติเมตร จำนวน 111 ราย ที่ได้รับการรักษาในโรงพยาบาลนครพนม ระหว่างเดือนมกราคม พ.ศ. 2565 ถึงเดือนตุลาคม พ.ศ. 2568 แบ่งเป็นกลุ่มที่ได้รับการผ่าตัดด้วยวิธี PCNL จำนวน 52 ราย และกลุ่มที่ได้รับการผ่าตัดแบบ RIRS จำนวน 59 ราย เก็บข้อมูลจากเวชระเบียนและฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ รวบรวมข้อมูลพื้นฐานของผู้ป่วย ลักษณะนิ่ว ผลลัพธ์ของการรักษา และภาวะแทรกซ้อนหลังการรักษา วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติที่เหมาะสม รวมถึงการวิเคราะห์ logistic regression เพื่อหาปัจจัยที่สัมพันธ์กับอัตราการปลอดนิ่วและภาวะแทรกซ้อน

ผลการศึกษา: ผลการศึกษาพบว่ากลุ่มที่ได้รับการผ่าตัดด้วยวิธี PCNL มีขนาดนิ่วใหญ่กว่ากลุ่มที่ได้รับการผ่าตัดด้วยวิธี RIRS อย่างมีนัยสำคัญ (3.63 เทียบกับ 2.5 เซนติเมตร, p < 0.001) แม้อัตราการปลอดนิ่วโดยรวมไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญระหว่างสองกลุ่ม (ร้อยละ 48.08 เทียบกับร้อยละ 44.07, p = 0.706) แต่เมื่อวิเคราะห์แบบพหุตัวแปร พบว่า กลุ่มที่ได้รับการผ่าตัดด้วยวิธี PCNL มีความสัมพันธ์กับโอกาสปลอดนิ่วที่สูงกว่า RIRS อย่างมีนัยสำคัญ (adjusted OR 3.89, 95% CI 1.39–10.86, p = 0.009) ขณะที่ขนาดนิ่วที่ใหญ่ขึ้นและนิ่วที่ตำแหน่งขั้วล่างของไตสัมพันธ์กับอัตราการปลอดนิ่วที่ลดลง แต่กลุ่มที่ได้รับการผ่าตัดด้วยวิธี PCNL มีระยะเวลาในการผ่าตัดนานกว่า มีการเสียเลือดมากกว่า และมีภาวะแทรกซ้อนโดยรวมสูงกว่ากลุ่ม RIRS อย่างมีนัยสำคัญ (ร้อยละ 69.23 เทียบกับร้อยละ 13.56, p < 0.001) โดย PCNL และโรคเบาหวานเป็นปัจจัยอิสระที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะแทรกซ้อน

ข้อสรุป: RIRS เป็นทางเลือกที่ปลอดภัยและมีความรุกรานน้อยกว่า (less invasive) โดยมีการเสียเลือดและภาวะแทรกซ้อนต่ำกว่า ขณะที่ PCNL มีความสัมพันธ์กับโอกาสปลอดนิ่วที่สูงกว่าเมื่อวิเคราะห์หลังควบคุมปัจจัยกวน ดังนั้นการเลือกวิธีการรักษาควรพิจารณาตามลักษณะนิ่วและปัจจัยของผู้ป่วยแต่ละราย

The The effectiveness and timing of Laparoscopic cholecystectomy after endoscopic retrograde cholangiopancreatography in cholelithiasis pateints, Nakhon phanom Hospital

อนันตพร นิธิเดชวิศิษฏ์ — 2026-09-11

บทคัดย่อ การศึกษานี้เป็นการศึกษาเชิงประสิทธิผล therapeutic research รูปแบบ historical controlled intervention design ในผู้ป่วยผ่าตัดถุงน้ำดีผ่านกล้องภายหลังส่องกล้องตรวจทางเดินน้ำดีและตับอ่อนแบบย้อนกลับในผู้ป่วยโรคนิ่วในถุงน้ำดี (Endoscopic Retrograde Cholangio Pancreatography ;ERCP with Laparoscopic cholecystectomy ;LC ) แผนกผ่าตัดศัลยกรรม โรงพยาบาลนครพนม มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาประสิทธิผลและระยะเวลาในการผ่าตัดถุงน้ำดีผ่านกล้องภายหลังการตรวจทางเดินน้ำดีและตับอ่อนแบบย้อนกลับในผู้ป่วยโรคนิ่วในถุงน้ำดี โรงพยาบาลนครพนม 2. เพื่อเปรียบเทียบอุบัติการณ์การบาดเจ็บของทางเดินน้ำดีและเส้นเลือดแดง cystic ในการผ่าตัดถุงน้ำดีผ่านกล้องภายหลังการตรวจทางเดินน้ำดีและตับอ่อนแบบย้อนกลับในผู้ป่วยโรคนิ่วในถุงน้ำดี และการผ่าตัดถุงน้ำดีผ่านกล้องเพียงอย่างเดียว วัสดุและวิธีการศึกษา กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นนิ่วในถุงน้ำดี (gall stone, acute cholecystitis, cholelithiasis )ที่ต้องผ่าตัดนิ่วถุงน้ำดีผ่านกล้อง (Laparoscopic cholecystectomy ;LC) แผนกผ่าตัดศัลยกรรม โรงพยาบาลนครพนม ระหว่างเดือน พฤศจิกายน พ.ศ.2568 ถึง มีนาคม พ.ศ.2569 จำนวน 25 คน และกลุ่มควบคุมเป็นผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นว่าเป็นนิ่วในถุงน้ำดี (gall stone, acute cholecystitis, cholelithiasis) ที่ต้องผ่าตัดนิ่วถุงน้ำดีผ่านกล้อง LC เพียงอย่างเดียว โดยเป็นข้อมูลจากเวชระเบียนย้อนหลังทั้งหมดใน ปี 2566 จำนวน 25 คน เครื่องมือที่ใช้ในการดำเนินการวิจัย ได้แก่ วิธีผ่าตัดถุงน้ำดีผ่านกล้องภายหลังส่องกล้องตรวจทางเดินน้ำดีและตับอ่อนแบบย้อนกลับในผู้ป่วยโรคนิ่วในถุงน้ำดี (Endoscopic Retrograde Cholangio Pancreatography ;ERCP with Laparoscopic cholecystectomy ;LC ) และผ่าตัดนิ่วถุงน้ำดีผ่านกล้อง (Laparoscopic cholecystectomy ;LC ) เพียงอย่างเดียว เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบตรวจสอบเวชระเบียน และ แบบบันทึกข้อมูลผลการศึกษา วิเคราะห์ข้อมูลโดยการหาค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติทดสอบ independent t-test, Mann–Whitney U test, สถิติไคว์สแคว์ (Chi-square)และสถิติ fisher’s exact probability test,วิเคราะห์ตัวแปรปัจจัยที่ศึกษา ด้วยสถิติ univariable , multivariable logistic regression ระดับนัยสำคัญที่ 0.05 ผลการศึกษา ผลการวิเคราะห์ตัวแปรเดี่ยวของการศึกษา พบว่าการผ่าตัดนิ่วถุงน้ำดีผ่านกล้องภายหลังการส่องกล้องตรวจทางเดินน้ำดีและตับอ่อนแบบย้อนกลับของผู้ป่วยโรคนิ่วในถุงน้ำดี เพิ่มความสำเร็จในการผ่าตัดนิ่วถุงน้ำดีผ่านกล้องได้ถึง 4.57 เท่า และเมื่อวิเคราะห์ด้วยการควบคุมความแตกต่างตัวแปรเชิงซ้อนในการศึกษา พบว่า การผ่าตัดนิ่วถุงน้ำดีหลังการตรวจทางเดินน้ำดีและตับอ่อนแบบย้อนกลับด้วยกล้อง เพิ่มโอกาสประสบความสำเร็จของการผ่าตัดถุงน้ำดีผ่านกล้องเป็น 1.14 เท่า สำหรับระยะเวลาผ่าตัดและระยะเวลาการตัดถุงน้ำดีออกลดลงน้อยกว่า 1.09 และ 0.8 เท่า เมื่อเทียบกับกลุ่มผ่าตัดนิ่วถุงน้ำดีผ่านกล้องเพียงอย่างเดียว อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ P-value =0.031 และ P-value <0.001 ส่วนคะแนนความปวดหลังผ่าตัดยังลดลงในกลุ่มผ่าตัดนิ่วถุงน้ำดีหลังการตรวจทางเดินน้ำดีและตับอ่อนแบบย้อนกลับด้วยกล้อง เมื่อเทียบกับกลุ่มผ่าตัดนิ่วถุงน้ำดีผ่านกล้องเพียงอย่างเดียว อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ P-value <0.001 นอกจากนี้ผลการศึกษายังพบว่า กลุ่มผ่าตัดนิ่วถุงน้ำดีหลังการตรวจทางเดินน้ำดีและตับอ่อนแบบย้อนกลับด้วยกล้อง สามารถลดอุบัติการณ์ การบาดเจ็บต่อตับและท่อทางเดินน้ำดี/หลอดเลือดอาการท้องอืดลงร้อยละ 12 และร้อยละ 84 ตามลำดับ ส่วนจำนวนวันนอนโรงพยาบาลลดลงได้ 0.54 วัน ข้อสรุป การรักษาผู้ป่วยโรคนิ่วถุงน้ำดีและทางเดินน้ำดีด้วยการผ่าตัดนิ่วถุงน้ำดีหลังการตรวจทางเดินน้ำดีและตับอ่อนแบบย้อนกลับด้วยกล้อง เป็นการปรับปรุงมาตรฐานการรักษาและการผ่าตัดที่มีคุณภาพผ่านการผ่าตัดแผลเล็ก (Minimally Invasive Surgery: MIS) ซึ่งเป็นการยกระดับมาตรฐานการบริการผู้ป่วยพร้อมทำให้เกิดความปลอดภัยกับผู้ป่วยที่มารับการผ่าตัดถุงน้ำดีและทางเดินน้ำดีด้วยกล้อง โดยเพิ่มอัตราความสำเร็จของการผ่าตัดถุงน้ำดีผ่านกล้องขึ้น พร้อมทั้งภาวะแทรกซ้อนหลังการรักษานิ่วถุงน้ำดีด้วยการผ่าตัดยังน้อยกว่าการผ่าตัดนิ่วถุงน้ำดีผ่านกล้องเพียงอย่างเดียว