ผลของรูปแบบการดูแลผู้ป่วยประคับประคองที่บ้านตามระดับ Palliative Performance Scale ต่อผลลัพธ์ ทางคลินิกและคุณภาพชีวิต ของผู้ป่วยโรคมะเร็งระยะท้าย โรงพยาบาลนครพนม

บทคัดย่อ

ความเป็นมา : การดูแลแบบประคับประคอง (Palliative Care) ต่อเนื่องที่บ้านหรือชุมชนเป็นการดูแลเพื่อบรรเทาอาการรบกวนต่างๆ (ESAS)  เช่น อาการปวด เหนื่อยเพลีย หายใจหอบ เพิ่มการเข้าถึงบริการและเพื่อให้ผู้ป่วยและครอบครัวมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นเท่าที่จะเป็นไปได้ 

วัตถุประสงค์ : เพื่อเปรียบเทียบผลลัพธ์ทางคลินิก (PS , ESAS , MO access) , survival  และ mortality ระหว่างรูปแบบใหม่และรูปแบบเดิม

วัสดุและวิธีการศึกษา : เป็นการศึกษารูปแบบ  การวิจัยเชิงกึ่งทดลอง  (quasi-experimental  research)    และเก็บรวบรวมข้อมูลแบบสองกลุ่มไม่สุ่มตัวอย่างโดยใช้ข้อมูลย้อนหลังเปรียบเทียบข้อมูลเก็บไปข้างหน้า  (quasi-experimental study with retro-prospective design ) ในผู้ป่วยประคับประคองโรคมะเร็ง ที่ขึ้นทะเบียนเยี่ยมบ้านของกลุ่มงานการพยาบาลชุมชน โรงพยาบาลนครพนม ทั้งหมด  42 คน  โดยแบ่ง กลุ่มตัวอย่างออกเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มเยี่ยมบ้านแบบเดิม (standard care) เก็บข้อมูลย้อนหลัง 6 เดือน ระหว่างเดือนกรกฎาคม 2567 ถึงเดือนธันวาคม 2567 จำนวน  21 คน  และกลุ่มเยี่ยมบ้านแบบใหม่ (Intervention)  เก็บข้อมูลไปข้างหน้าระหว่างเดือนมกราคม 2568  ถึงเดือน มิถุนายน  2568 จำนวน  21 คน ดำเนินการศึกษาและรวบรวมข้อมูลผลลัพธ์กลุ่มผู้ป่วยประคับประคองโรคมะเร็ง  วิเคราะห์และติดตาม Palliative Performance Scale (PPS) Pain score (PS)  Edmonton  Symptom  Assessment  System (ESAS) ข้อมูลทั่วไปใช้สถิติเชิงพรรณนา ใช้ร้อยละ  ค่าเฉลี่ย  ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน/มัธยฐาน  เปรียบเทียบผลการดูแลใช้สถิติเชิงอนุมาน t-test และ Fisher^, s   exact  test ควบคุมตัวแปรกวนที่อาจส่งผลต่อผลลัพธ์ด้วย multivariable regression Pain score, PPS , ESAS ที่มีการวัดทุกเดือน วิเคราะห์ด้วย multilevel  regression  และวิเคราะห์จำนวนวันการอยู่รอดของผู้ป่วยด้วย Survival analysis

ผลการศึกษา : ลักษณะทั่วไปข้อมูลเบื้องต้นผู้ป่วยประคับประคองทั้งสองกลุ่มไม่แตกต่างกัน  เมื่อเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยผลลัพธ์ของรูปแบบการดูแลผู้ป่วยประคับประคองที่บ้าน  กลุ่มเยี่ยมบ้านรูปแบบใหม่เพิ่มคุณภาพการติดตามเยี่ยมบ้านจากการจัดการอาการรบกวนที่เกิดขึ้นกับผู้ป่วยช่วยลดระดับ PS  ESAS  ลงได้  เพิ่มการเข้าถึงยา MO  เพิ่มจำนวนวันที่มีชีวิตอยู่  และเพิ่มความพึงพอใจของผู้ป่วย  แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ  เปรียบเทียบระดับ  PS กลุ่ม intervention และกลุ่ม standard care พบว่า PS ลดลงกว่ากลุ่มเยี่ยมบ้านแบบเดิม ค่าเฉลี่ย 3.03 คะแนน (SD=± 1.52 ) :  3.87 คะแนน (SD=± 1.99) แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ (p-value  0.009)  ESAS  ลดลงกว่ากลุ่มเยี่ยมบ้านแบบเดิม ค่าเฉลี่ย  3.15 คะแนน (SD=± 2.04 ) : 4  คะแนน(SD=± 2.20)  แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ (p-value 0.017)  จำนวนครั้งที่ได้รับยามอร์ฟีน ค่าเฉลี่ย 261 ครั้ง (SD=±239.50) : 151.82  ครั้ง (SD=±107.72)  กลุ่ม Intervention  รับประทานยามอร์ฟินมากกว่ากลุ่ม standard care  แต่ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติที่ (p-value =0.098)  จำนวนวันที่มีชีวิตอยู่ ค่าเฉลี่ย 123.53 วัน (SD=± 57.95) : 79.05 วัน (SD=± 58.47) กลุ่ม Intervention มีจำนวนวันที่มีชีวิตอยู่มากกว่า อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ (p-value = <0.001) ความพึงพอใจของผู้ป่วยครั้งที่ 1 และครั้งที่ 2 ค่าเฉลี่ย  46.86 (SD=±1.80) : 48.81 คะแนน (SD= ±1.37)  แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ (p-value = <0.001)  และคุณภาพชีวิตโดยรวม ครั้งที่ 1 ค่าเฉลี่ย  96.19 คะแนน อยู่ในระดับที่ดี (SD=±7.81)  คุณภาพชีวิตโดยรวม ครั้งที่ 2 ค่าเฉลี่ย 94.95 คะแนน อยู่ในระดับกลางๆ (SD=±7.97) ไม่แตกต่างกัน (p-value = 0.437) ความพึงพอใจของทีมเยี่ยมบ้านผู้ป่วยประคับประคองโดยรวม ในกลุ่ม intervention (n = 35) ค่าเฉลี่ย 23.63 คะแนน พึงพอใจอยู่ระดับมากที่สุด (SD=±2.06)  และเปรียบเทียบอัตราการตายการเยี่ยมบ้านตามระดับ  PPS  พบว่าจำนวนผู้ป่วยที่เสียชีวิตน้อยกว่า อัตราตาย  (Mortality rate) กลุ่มเยี่ยมบ้านแบบใหม่ที่ 4.6/1,000 person-days เยี่ยมบ้านแบบเดิมที่  10.2/1,000 person-days  การเยี่ยมบ้านรูปแบบใหม่ลดการตายลงที่เท่ากับ 0.44   หรือสามารถลดการตายได้ที่ 56% แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ (p-value 0.030)

ข้อสรุป : ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า  การดูแลผู้ป่วยประคับประคองที่บ้านตามระดับ PPS  ช่วยการจัดการอาการรบกวนที่เกิดขึ้นกับผู้ป่วยช่วยลดระดับ PS  ESAS ลงได้ และเพิ่มการเข้าถึงยา MO  ได้มากขึ้น เพิ่มจำนวนวันที่มีชีวิตอยู่  และลดอัตราการตายลงได้มากกว่าการเยี่ยมแบบเดิม