วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ

บทบรรณาธิการ

2026-02-15T11:39:13+07:00

สารบัญ

2026-02-15T11:49:43+07:00

ความเสี่ยงต่อการเกิดโรคประสาทตาเสื่อมจากยาสำคัญรักษาเชื้อไมโครแบคทีเรีย เอทัมบูทอล: พยาบาลควรมีบทบาทอย่างไร ?

2025-08-06T11:35:31+07:00

ยาเอทัมบูทอลเป็นยาสำคัญที่ใช้รักษาเชื้อไมโครแบคทีเรียวัณโรคและไม่ใช่เชื้อวัณโรคในปัจจุบัน อย่างไรก็ตามยานี้มีผลข้างเคียงทำให้การมองเห็นส่วนกลางและการมองเห็นสีผิดปกติ เรียกว่าโรคประสาทตาเสื่อมจากยาเอทัมบูทอล (ethambutol-induced optic neuropathy) ซึ่งอาจเกิดขึ้นในระหว่างใช้ยาและหลังหยุดยาไปแล้ว การตรวจคัดกรองเพื่อค้นหาโรคในระยะเริ่มแรกและหยุดยาทันทีเป็นกลยุทธ์ที่สำคัญ อย่างไรก็ดีอาจเนื่องจากมีอุบัติการณ์ของโรคนี้ค่อนข้างน้อย การตรวจคัดกรองด้วยเครื่องมือพิเศษทางจักษุและการตรวจโดยจักษุแพทย์ผู้เชี่ยวชาญในผู้ป่วยทุกรายที่รับประทานยาเอทาบูโทลจึงไม่สามารถทำได้จริงและไม่คุ้มค่าในด้านต้นทุน โดยทั่วไปผู้ป่วยจะถูกส่งต่อให้จักษุแพทย์ก็ต่อเมื่อมีอาการทางสายตาแล้ว ในขณะที่ผู้ป่วยบางรายอาจไม่รู้ตัวจนกว่าจะสูญเสียการมองเห็นอย่างรุนแรง การรักษาหลักคือการหยุดยาโดยทันที หลังจากหยุดยาแล้ว ผู้ป่วยจำนวนน้อยอาจค่อยๆ ฟื้นฟูการมองเห็นได้ ในขณะที่ส่วนใหญ่จะสูญเสียการมองเห็นอย่างถาวร ซึ่งส่งผลกระทบอย่างมากต่อคุณภาพชีวิต การเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่องและการให้คำแนะนำที่เหมาะสมแก่ผู้ป่วยที่ใช้ยาเอทัมบูทอลจึงเป็นสิ่งสำคัญในการลดความเสี่ยงของการเกิดโรคนี้

บทความวิชาการนี้ จึงเห็นความสำคัญในการนำเสนอบทบาทของพยาบาลในการป้องกันภาวะแทรกซ้อนทางสายตาจนพิการของพยาบาลหน้างาน รวมถึงการตรวจพบตั้งแต่เนิ่น ๆ และการจัดการภาวะแทรกซ้อนที่อาจคุกคามต่อการมองเห็นจากโรคประสาทตาเสื่อมจากยาเอทัมบูทอล ซึ่งเป็นข้อสรุปจากการถอดบทเรียนของผู้เขียน ภาพปรากฏการณ์ที่เป็นคำบอกเล่าของเจ้าของประสบการณ์รวมถึงข้อเสนอให้มีการศึกษาวิจัยเพื่อลดความเสี่ยงในผู้ป่วยกลุ่มนี้ต่อการที่จะต้องสูญเสียแสงสว่างในชีวิตตลอดกาล

ผลของโปรแกรมการให้ความรู้เรื่องวิธีการคุมกำเนิด ต่อความรู้เรื่องวิธีการคุมกำเนิด การตัดสินใจคุมกำเนิดและวิธีการคุมกำเนิดหลังคลอดที่คาดว่าจะใช้ในสตรีตั้งครรภ์วัยรุ่น

2025-06-23T13:07:13+07:00

การตั้งครรภ์ซ้ำในวัยรุ่นเป็นปัญหาด้านสาธารณสุขที่มีความท้าทายอย่างยิ่ง การให้ความรู้เรื่องการคุมกำเนิดในสตรีตั้งครรภ์วัยรุ่นมีความสำคัญและจำเป็น การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการให้ความรู้เรื่องการคุมกำเนิด ต่อความรู้ การตัดสินใจและวิธีการคุมกำเนิดหลังคลอดที่คาดว่าจะใช้ในสตรีตั้งครรภ์วัยรุ่น จำนวน 31 คน โดยคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจงตามเกณฑ์ที่ผู้วิจัยกำหนด เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย 2 ส่วน ได้แก่ 1) โปรแกรมการให้ความรู้เรื่องวิธีการคุมกำเนิด ผ่านการตรวจสอบด้วยค่าความสอดคล้องของเนื้อหากับวัตถุประสงค์ (IOC=0.83-1.00) และ 2) เครื่องมือสำหรับเก็บรวบรวมข้อมูล ประกอบด้วยแบบสอบถามความรู้เรื่องวิธีการคุมกำเนิด แบบสอบถามการตัดสินใจคุมกำเนิด และแบบสอบถามวิธีการคุมกำเนิดหลังคลอด ผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (CVI=0.80-0.93) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิตเชิงพรรณนา และทดสอบความแตกต่างด้วยสถิติ paired sample t-test และ binomial test ผลการศึกษา พบว่าภายหลังการเข้าร่วมโปรแกรมฯ ของสตรีตั้งครรภ์วัยรุ่นมีคะแนนเฉลี่ยความรู้เรื่องวิธีการคุมกำเนิดเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value<.001) สัดส่วนของสตรีตั้งครรภ์วัยรุ่นที่ตัดสินใจคุมกำเนิดและสัดส่วนของสตรีตั้งครรภ์วัยรุ่นเลือกวิธีการคุมกำเนิดแบบกึ่งถาวรเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value<.001)

โปรแกรมการให้ความรู้เรื่องวิธีการคุมกำเนิดช่วยส่งเสริมให้สตรีตั้งครรภ์วัยรุ่นมีความรู้เกี่ยวกับการคุมกำเนิด และช่วยสนับสนุนการตัดสินใจและการเลือกวิธีในการคุมกำเนิดหลังคลอดได้ ควรสนับสนุนให้นำใช้ในบริบทคลินิกรับฝากครรภ์คลินิกวัยรุ่นและหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้อง

โปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตร่วมกับเกมกระดานความรอบรู้ด้านสุขภาพจิต (เอ็มเอชแอล) เพื่อป้องกันภาวะซึมเศร้าในนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายในจังหวัดนครสวรรค์

2025-03-26T09:17:39+07:00

ภาวะซึมเศร้าเป็นสภาวะทางอารมณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป อาจมีอารมณ์เศร้า หดหู่ สูญเสียความสุข ซึ่งส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวันและการมีปฏิสัมพันธ์กับบุคคลอื่น การวิจัยนี้เป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลอง เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตร่วมกับเกมกระดานความรอบรู้ด้านสุขภาพจิต (เอ็มเอชแอล) เพื่อป้องกันภาวะซึมเศร้าในนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายในจังหวัดนครสวรรค์ กลุ่มตัวอย่าง คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายในจังหวัดนครสวรรค์ จำนวน 54 คน แบ่งออกเป็นกลุ่มทดลองและ กลุ่มเปรียบเทียบ กลุ่มละ 27 คน ระยะเวลาดำเนินกิจกรรม 10 สัปดาห์ แบ่งออกเป็น 6 กิจกรรม ส่งเสริม ความรอบรู้ด้านสุขภาพจิต เช่น ลักษณะอาการและการป้องกัน ร่วมกับการเรียนรู้ผ่านเกมกระดานความรอบรู้ ด้านสุขภาพจิต (เอ็มเอชแอล) ที่ออกแบบมาสำหรับการวิจัยครั้งนี้ เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามความรอบรู้ ด้านสุขภาพจิตที่ผ่านการตรวจสอบความโดยผู้เชี่ยวชาญ ด้านจิตวิทยาโรงเรียน จำนวน 3 ท่าน (ได้ค่า IOC>0.5) โดยใช้สถิติ independent t-test และ paired t-test ในการวิเคราะห์ข้อมูล

ผลการวิจัย พบว่า ภายหลังเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่มทดลอง มีระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตส่วนความรู้ และระดับเจตคติที่เอื้อต่อการยอมรับและการมองหาความช่วยเหลือที่เหมาะสม สูงกว่าก่อนการทดลอง อย่างไรก็ตาม เมื่อเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยภาวะซึมเศร้า ระหว่างกลุ่มหลังการทดลองพบว่า กลุ่มทดลอง มีคะแนนเฉลี่ยภาวะซึมเศร้าสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ

สรุป โปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตร่วมกับเกมกระดานความรอบรู้ด้านสุขภาพจิต (เอ็มเอชแอล) สามารถเพิ่มระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตของนักเรียน ในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายได้ ทั้งในส่วนของความรู้และเจตคติที่เอื้อต่อการยอมรับ และการมองหาความช่วยเหลือที่เหมาะสม

ผลของการเรียนรู้ด้วยตนเองผ่านเว็บแอปพลิเคชันต่อความรู้การปฐมพยาบาลผู้บาดเจ็บจากอุบัติเหตุจราจร

2025-02-07T18:18:20+07:00

ปัจจุบันเทคโนโลยีและระบบสารสนเทศได้เข้ามามีบทบาทสำคัญ ในการส่งเสริมการเรียนรู้ด้วยตนเอง รวมถึงเรื่องการปฐมพยาบาล แต่การศึกษาผลของการใช้เว็บแอปพลิเคชันเพื่อเป็นสื่อการเรียนรู้เพื่อเพิ่มความรู้ การปฐมพยาบาลผู้บาดเจ็บจากอุบัติเหตุจราจรในประชาชนทั่วไปยังมีข้อจำกัด การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาความรู้เกี่ยวกับการปฐมพยาบาลผู้บาดเจ็บจากอุบัติเหตุจราจรก่อนและหลังการเรียนรู้ด้วยตนเองผ่านเว็บ แอปพลิเคชันในประชาชนทั่วไป โดยใช้วิธีการวิจัยกึ่งทดลอง แบบกลุ่มเดียววัดก่อนและหลังการทดลองในกลุ่ม ตัวอย่าง จำนวน 536 คน ที่เข้าใช้งานเว็บแอปพลิเคชันการปฐมพยาบาลผู้บาดเจ็บจากอุบัติเหตุจราจร ประกอบด้วย เนื้อหาบทเรียน แบบทดสอบหลังเรียน กระดานถามตอบความรู้ และการโทรสายด่วน 1669 ใน ระหว่างเดือนสิงหาคม พ.ศ.2564 ถึงเดือนพฤษภาคม พ.ศ.2565 เก็บรวบรวมโดยใช้แบบบันทึกข้อมูล ประกอบด้วย ข้อมูลทั่วไป คะแนนความรู้และคำถามปลายเปิดเกี่ยวกับความคิดเห็นต่อการใช้งาน วิเคราะห์ข้อมูล โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และสถิติเชิงอนุมาน paired t-test

ผลการศึกษา พบว่า กลุ่มตัวอย่างมีอายุเฉลี่ย 18.74 ปี (SD=5.77) โดยส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 65) และมีสถานภาพเป็นนักศึกษา (ร้อยละ 79) เกือบครึ่งหนึ่งของกลุ่มตัวอย่าง (ร้อยละ 49.44) มีระดับ การศึกษามัธยมปลาย คะแนนเฉลี่ยของความรู้ ตามแบบทดสอบหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน อย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติ (t=-13.13, df=535, p<.001) กลุ่มตัวอย่างให้ข้อคิดเห็นว่า รูปแบบของเว็บแอปพลิเคชันน่าสนใจ มีประโยชน์และสามารถประยุกต์ใช้ความรู้ในชีวิตประจำวันได้ แต่อย่างไรก็ตาม ควรปรับปรุงในด้านเนื้อหาและ ประสิทธิภาพการใช้งาน รวมถึงควรมีรูปแบบการฝึกอบรมด้วยวิธีอื่นเพิ่มเติม

โดยสรุป เว็บแอปพลิเคชันการปฐมพยาบาลผู้บาดเจ็บจากอุบัติเหตุจราจรสามารถเพิ่มความรู้แก่ผู้ใช้งาน และสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน ซึ่งอาจมีส่วนช่วยลดความรุนแรงของอาการบาดเจ็บและ อัตราการเสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางการจราจรได้ ดังนั้น หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรนำเว็บแอพลิเคชั่นไปใช้ในการ ให้ความรู้ในทุกภาคส่วนต่อไป

การพัฒนา HT Care Application เพื่อควบคุมความดันโลหิตในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง

2025-05-29T16:03:31+07:00

การวิจัยและพัฒนานี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างนวัตกรรมควบคุมความดันโลหิต ด้วยเอชทีแคร์แอปพลิเคชัน เพื่อศึกษาเปรียบเทียบระดับความดันโลหิตก่อนและหลังการใช้นวัตกรรม และศึกษาความพึงพอใจต่อการใช้นวัตกรรม ตามกรอบแนวคิดวงจรการพัฒนาซอฟต์แวร์และแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมระดับความดันโลหิตไม่ได้ รับบริการที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลระกาย ในปีงบประมาณ 2567 ที่มีคุณสมบัติตามเกณฑ์การคัดเข้า คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างโดยทำการสุ่มจากคิวหมายที่มารับบริการในแต่ละวัน จนได้จำนวนครบ 30 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย เอชทีแคร์แอปพลิเคชัน แบบประเมินประสิทธิภาพของแอปพลิเคชัน แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล และแบบประเมินความพึงพอใจต่อการใช้ เอชทีแคร์แอปพลิเคชัน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และสถิติทดสอบค่าทีของกลุ่มตัวอย่างสองกลุ่มที่ไม่เป็นอิสระต่อกัน

ผลวิจัย พบว่า เอชทีแคร์แอปพลิเคชันมีประสิทธิภาพอยู่ในระดับมาก (M=4.38, SD=0.62) และกลุ่มตัวอย่างมีค่าเฉลี่ยคะแนนความพึงพอใจในภาพรวมอยู่ใน ระดับมากที่สุด (M=4.57, SD=0.52) ค่าเฉลี่ยความดันในหลอดเลือดแดงขณะหัวใจห้องล่างบีบตัวของกลุ่มตัวอย่างก่อนและหลังใช้นวัตกรรม เท่ากับ 137.70 มิลลิเมตรปรอท (SD=10.64) และ 126.57 มิลลิเมตรปรอท (SD=5.29) ตามลำดับ ค่าเฉลี่ยความดันในหลอดเลือดแดงขณะหัวใจห้องล่างคลายตัวก่อนและหลังใช้นวัตกรรม เท่ากับ 85.60 มิลลิเมตรปรอท (SD=9.41) และ 82.57 มิลลิเมตรปรอท (SD=4.63) ตามลำดับ และผลการเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยความดันในหลอดเลือดแดงขณะหัวใจห้องล่างบีบตัวของกลุ่มตัวอย่างหลังใช้นวัตกรรมลดลงกว่าก่อนใช้นวัตกรรม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=.000) ค่าเฉลี่ยความดันในหลอดเลือดแดงขณะหัวใจห้องล่างคลายตัวของกลุ่มตัวอย่างหลังใช้นวัตกรรมลดลงกว่าก่อนใช้นวัตกรรม อย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (p=.112)

ข้อเสนอแนะ การเผยแพร่ให้ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงในชุมชนหรือประชาชนที่มีความสนใจ ใช้งานเอชทีแคร์แอปพลิเคชัน ส่งเสริมการดูแลตนเองที่บ้านเพื่อควบคุมระดับความดันโลหิตตนเองให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ อาจช่วยกระตุ้นการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยเพื่อลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนอันตรายตามมาได้

ผลของโปรแกรมส่งเสริมการรับรู้สมรรถนะแห่งตนต่อพฤติกรรมการป้องกันและภาวะแทรกซ้อน ในผู้ป่วยมะเร็งท่อทางเดินน้ำดีที่ได้รับการใส่ท่อระบายทางเดินน้ำดีผ่านทางผิวหนัง

2025-05-14T13:18:04+07:00

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมส่งเสริมการรับรู้สมรรถนะแห่งตนต่อพฤติกรรมการป้องกันและภาวะแทรกซ้อน ในผู้ป่วยมะเร็งท่อทางเดินน้ำดีที่ได้รับการใส่ท่อระบายทางเดินน้ำดีผ่านทางผิวหนัง กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยมะเร็งท่อทางเดินน้ำดีรายใหม่ ที่ได้รับการใส่ท่อระบายทางเดินน้ำดีผ่านทางผิวหนัง ที่เข้ารับการรักษาที่แผนกศัลยกรรมโรงพยาบาลร้อยเอ็ด จำนวน 46 ราย คัดเลือกโดยการสุ่มอย่างง่าย แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 23 ราย โปรแกรมพัฒนาตามแนวคิดการรับรู้สมรรถนะแห่งตนของแบนดูรา ประกอบด้วย กิจกรรมลดการกระตุ้นทางอารมณ์ การเห็นแบบอย่าง การลงมือปฏิบัติจริง และการโน้มน้าวทางวาจา ดำเนินกิจกรรมในช่วง 5 สัปดาห์ เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อน และแบบบันทึกภาวะแทรกซ้อน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา การทดสอบทีแบบอิสระ การทดสอบไคสแควร์ และการทดสอบแบบฟิชเชอร์

ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มทดลองมีคะแนนพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) และมีอุบัติการณ์การเกิดภาวะแทรกซ้อน ได้แก่ ท่อเลื่อนหลุด ท่ออุดตัน และการติดเชื้อต่ำกว่ากลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) โปรแกรมนี้จึงสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการดูแลผู้ป่วยก่อนจำหน่ายและติดตามต่อเนื่องที่บ้าน

ผลของโปรแกรมการกำกับตนเองผ่านไลน์แอปพลิเคชัน ต่อพฤติกรรมการรับประทานอาหาร พฤติกรรมการออกกำลังกาย และระดับน้ำตาลในเลือดของสตรีที่มีภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ ชนิด เอวัน

2025-04-10T10:25:13+07:00

ภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ เป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยที่สุดของการตั้งครรภ์ที่ส่งผลทั้งต่อมารดา และทารกในครรภ์ ซึ่งภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้น สามารถป้องกันได้ด้วยการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่เกณฑ์ปกติ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการกำกับตนเองผ่านไลน์แอปพลิเคชัน ต่อพฤติกรรมการรับประทานอาหาร พฤติกรรมการออกกำลังกาย และระดับน้ำตาลในเลือดของสตรีที่มีภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ ชนิดเอวัน

การวิจัยแบบกลุ่มทดลองนี้ กลุ่มตัวอย่าง คือ สตรีตั้งครรภ์ที่เป็นเบาหวาน ชนิด เอวัน ที่มารับบริการฝากครรภ์ ที่คลินิกฝากครรภ์ โรงพยาบาลศรีสะเกษ คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง 49 ราย แบ่งเป็นกลุ่มควบคุม 24 ราย และกลุ่มทดลอง 25 ราย แบ่งกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลองด้วยวิธี non-simultaneous group design โดยเก็บข้อมูลจากกลุ่มควบคุมให้ครบถ้วนก่อน จึงดำเนินการเก็บข้อมูลจากกลุ่มทดลองในภายหลังกลุ่มควบคุมได้รับการพยาบาลตามมาตรฐาน และกลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมการกำกับตนเอง ผ่านไลน์แอปพลิเคชันร่วมกับการพยาบาลตามมาตรฐาน

เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ โปรแกรมการกำกับตนเองผ่านไลน์แอปพลิเคชันที่ผ่านการตรวจสอบคุณภาพความตรงเชิงเนื้อหา ได้ค่าดัชนีความตรงเชิงเนื้อหา (content validity index: CVI) เท่ากับ 1.0 เก็บข้อมูลระหว่างเดือนเมษายน ถึงเดือนกรกฎาคม พ.ศ.2567 โดยใช้แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบสอบถามพฤติกรรมการรับประทานอาหาร พฤติกรรมการออกกำลังกายและแบบบันทึกระดับน้ำตาลในเลือดหลังรับประทานอาหาร 2 ชั่วโมง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนาสถิติทดสอบค่าที และไคสแควร์

ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยคะแนนพฤติกรรมการรับประทานอาหาร และพฤติกรรมการออกกำลังกายหลังได้รับโปรแกรมการกำกับตนเอง ผ่านไลน์แอปพลิเคชันสูงกว่าก่อนได้รับโปรแกรม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.001) และสูงกว่ากลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.001) ระดับน้ำตาลในเลือดหลังรับประทานอาหาร 2 ชั่วโมงที่ปกติ (<120 mg/dL) ในกลุ่มทดลองมีสัดส่วนสูงกว่ากลุ่มควบคุมในสัปดาห์ที่ 4 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05) แต่ในสัปดาห์ที่ 2 และ 6 แตกต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิต (p>.05)

โปรแกรมการกำกับตนเองผ่านไลน์แอปพลิเคชันนี้ สามารถนำไปใช้ส่งเสริมสตรีที่มีภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ เพื่อปรับพฤติกรรมการรับประทานอาหาร พฤติกรรมการออกกำลังกาย และควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ปกติได้

ผลของโปรแกรมการให้ความรู้และการสนับสนุนด้านจิตใจต่อความวิตกกังวลในระยะผ่าตัดในสตรีที่เข้ารับการผ่าตัดมดลูก: การศึกษานำร่องในประเทศจีน

2025-06-04T13:27:39+07:00

ความวิตกกังวลในระยะผ่าตัดเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในสตรีที่เข้ารับการผ่าตัดมดลูก และมักส่งผลกระทบเชิงลบต่อการฟื้นตัวและสภาพจิตใจ งานวิจัยนำร่องนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิผลเบื้องต้นของโปรแกรมการให้ความรู้และสนับสนุนด้านจิตใจในการลดความวิตกกังวลในระยะผ่าตัด กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 10 ราย คัดเลือกแบบเจาะจงจากหอผู้ป่วยนรีเวชในโรงพยาบาลศูนย์ประจำเมืองเซียงหยาง ประเทศจีน โปรแกรมจัดขึ้นเป็นเวลา 4 วัน ประกอบด้วย (1) การให้ความรู้เกี่ยวกับการผ่าตัด (2) การสนับสนุนทางจิตใจแบบรายบุคคล (3) การอภิปรายกลุ่มและการสะท้อนคิด และ (4) การสรุปและเสริมสร้างกลยุทธ์การเผชิญปัญหา ประเมิน ความวิตกกังวลก่อนและหลังโปรแกรม โดยใช้แบบประเมินความวิตกกังวล (Hamilton anxiety rating scale: HAM-A) โปรแกรมผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้เชี่ยวชาญ 5 ท่าน (CVI=0.83) และค่าความเชื่อมั่นของเครื่องมือ HAM-A (cronbach’s α=0.86) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงบรรยายและ paired t-tests

ผลการศึกษา พบว่า และระดับความวิตกกังวลหลังได้รับโปรแกรมลดลง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t=10.543, 95% CI=6.68–10.32, p<.001) และระดับความวิตกกังวลลดลงจากระดับปานกลางเป็นระดับเล็กน้อย ผลการศึกษานี้ ชี้ให้เห็นถึง ควรบูรณาการโปรแกรมนี้เข้ากับปฏิบัติการพยาบาลนรีเวชที่มีมาตรฐานรวมถึงแนวทางการดูแลในหอผู้ป่วย และการพยาบาลปกติในหอผู้ป่วยนรีเวช มีการศึกษาวิจัยเพิ่มเติมในกลุ่มตัวอย่างขนาดใหญ่ขึ้น โดยออกแบบการวิจัยที่มีกลุ่มควบคุมเพื่อยืนยันประสิทธิผลของโปรแกรมเป็นแนวทางในการนำไปใช้ในวงกว้าง

การพัฒนาโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพโดยใช้สื่อเกมเต้นและความพึงพอใจของวัยรุ่นที่มีภาวะเริ่มอ้วนและอ้วน

2025-04-10T09:40:11+07:00

การวิจัยเชิงบรรยายครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพโดยใช้สื่อเกมเต้นสำหรับวัยรุ่นที่มีภาวะเริ่มอ้วนและอ้วน และ 2) ประเมินความพึงพอใจของวัยรุ่นที่มีภาวะเริ่มอ้วนและอ้วนต่อโปรแกรมฯ วิธีดำเนินการวิจัย มี 5 ขั้นตอน คือ 1) วิเคราะห์ปัญหาและความต้องการ 2) การออกแบบโปรแกรมฯ ขึ้นตามแนวคิดส่งเสริมสุขภาพของเพนเดอร์ร่วมกับประยุกต์ใช้สื่อเกมเต้น 3) การพัฒนาโปรแกรมฯ และสร้างแบบสอบถามความพึงพอใจ 4) ตรวจสอบคุณภาพและทดลองใช้โปรแกรมฯ 5) การประเมินผลโปรแกรมฯ เครื่องมือในการวิจัยครั้งนี้ ผ่านการทดสอบคุณภาพโปรแกรมฯ จากผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 6 ท่าน และทดลองใช้กับกลุ่มตัวอย่างที่คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง คือ วัยรุ่นอายุ 13-18 ปี ที่มีภาวะเริ่มอ้วนและอ้วน จำนวน 15 คน ระยะเวลา 4 สัปดาห์ โปรแกรมฯ ส่งเสริมการรับรู้ประโยชน์ โดยกิจกรรมประเมินการรับรู้ประโยชน์ กิจกรรมกำหนดเป้าหมาย กิจกรรมให้ความรู้ ส่งเสริมการรับรู้อุปสรรค โดยกิจกรรมวิเคราะห์การแก้ไขปัญหาและเปิดโอกาสให้วัยรุ่นได้ปรึกษาถึงปัญหารายบุคคล ส่งเสริมการรับรู้ความสามารถของตน โดยกิจกรรมชมคลิปวีดิทัศน์ตัวแบบเล่าประสบการณ์ และกิจกรรมเกมเต้น นอกจากนี้ โปรแกรมฯ ได้บูรณาการใช้อิทธิพลจากเพื่อน โดยให้ผู้เข้าร่วมเล่นเกมเต้นเป็นคู่เพื่อส่งเสริมการเคลื่อนไหวร่างกาย หลังจากนั้นให้วัยรุ่นประเมินแบบสอบถามความพึงพอใจต่อโปรแกรมฯ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา

ผลการวิจัย พบว่า 1) เนื้อหาของโปรแกรมมีความสอดคล้องกับวัตถุประสงค์และนิยามศัพท์ (ร้อยละ 100) และมีความตรงเชิงเนื้อหาอยู่ใน ระดับดีมาก (content validity index: CVI=1.00) 2) ผู้เข้าร่วมมีความพึงพอใจต่อโปรแกรมโดยรวมอยู่ใน ระดับสูง (ร้อยละ 81.73) สรุปผลลัพธ์จากการศึกษาครั้งนี้ ได้ว่าโปรแกรมฯ เป็นอีกหนึ่งทางเลือกในการส่งเสริมสุขภาพ โดยเพิ่มกิจกรรมทางกายและลดพฤติกรรมเนือยนิ่งในวัยรุ่นที่มีภาวะเริ่มอ้วนและอ้วน

ปัจจัยทำนายพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มารับบริการในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล จังหวัดอุดรธานี

2025-11-10T14:38:30+07:00

การวิจัยพรรณนาเชิงทำนายครั้งนี้ เพื่อศึกษาปัจจัยทำนายพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพของผู้ป่วย โรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มารับบริการในโรงพยาบาลส่งเสริม สุขภาพตำบล จังหวัดอุดรธานี กลุ่มตัวอย่างเป็น ผู้ป่วยเบาหวานที่รับบริการสุขภาพในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลนาดีและโสกน้ำขาว อำเภอเมือง อุดรธานี จังหวัดอุดรธานี จำนวน 98 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบสอบถามความรู้เรื่องโรคเบาหวาน แบบสอบถามทัศนคติต่อโรคเบาหวาน และ แบบสอบถามพฤติกรรม ส่งเสริมสุขภาพของผู้ป่วยโรคเบาหวาน มีค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถามความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรม ส่งเสริมสุขภาพ เท่ากับ .82, .73 และ .89 ตามลำดับ วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณา สถิติไคสแควร์และสถิติ ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน

ผลการวิจัย พบว่า ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพ ได้แก่ สถานถาพสมรส (p<.01) ระดับการศึกษา (p<.01) อาชีพ (p<.01) สิทธิการรักษา (p<.001) และการรักษา (p<.001) ส่วนปัจจัยที่สามารถทำนายพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพของผู้ป่วยโรคเบาหวานได้มี 3 ปัจจัย ได้แก่ สิทธิ การรักษาด้วยบัตรประกันสุขภาพถ้วนหน้า ทำให้คะแนนพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพลดลง 7.15 คะแนน (B=-7.15, p<.01) อาชีพเกษตรกรรม รับจ้างทำให้คะแนนพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพลดลง 2.61 คะแนน (B=-2.61, p<.05) ส่วนการศึกษาระดับมัธยมศึกษาขึ้นไป ทำให้คะแนนพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพเพิ่มขึ้น 3.11 คะแนน (B=3.11, p<.05) และโมเดลสามารถอธิบายความแปรปรวนของพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพของผู้ป่วย โรคเบาหวานได้ ร้อยละ 17.7 (R²=.177, F=5.33, p<.05)

สรุปได้ว่า ปัจจัยส่วนบุคคลเป็นตัวแปรที่สำคัญในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพของ ผู้ป่วยโรคเบาหวาน การให้บริการสุขภาพจึงควรคำนึงถึงสิทธิการรักษา อาชีพและระดับการศึกษา ของผู้ป่วย แต่ละคน

ผลของการใช้แนวปฏิบัติทางการพยาบาลในการเคลื่อนย้ายผู้ป่วยระหว่างหน่วยงาน ผ่านระบบเว็บแอปพลิเคชันต่อเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ในผู้ป่วยโรคหัวใจและหลอดเลือด

2025-07-08T15:25:33+07:00

การวิจัยกึ่งทดลองแบบ 2 กลุ่ม แบบวัดผลหลังการทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการใช้ แนวปฏิบัติทางการพยาบาลในการเคลื่อนย้ายผู้ป่วยระหว่างหน่วยงานผ่านระบบเว็บแอปพลิเคชันต่อเหตุการณ์ ไม่พึงประสงค์ในผู้ป่วยโรคหัวใจและหลอดเลือด ดำเนินการศึกษาในผู้ป่วย จำนวน 134 ราย ที่เข้ารับการรักษา ภายในศูนย์หัวใจสิริกิติ์ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ระหว่างกลุ่มผู้ป่วยที่ได้รับการดูแลตามปกติและกลุ่มผู้ป่วย ที่ได้รับการดูแลตามแนวปฏิบัติทางการพยาบาลในการเคลื่อนย้ายผู้ป่วยระหว่างหน่วยงานผ่านระบบเว็บ แอปพลิเคชัน กลุ่มละ 67 คน โดยมีพยาบาล 8 คน เป็นผู้ทำการเคลื่อนย้ายผู้ป่วย เครื่องมือวิจัย ประกอบด้วย 1) แนวปฏิบัติทางการพยาบาลในการเคลื่อนย้ายผู้ป่วยผ่านระบบเว็บแอปพลิเคชัน 2) แบบบันทึกการเคลื่อนย้ายผู้ป่วย และการเกิดเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ และ 3) แบบประเมินความพึงพอใจของพยาบาล ผ่านการตรวจสอบคุณภาพ ของเครื่องมือโดยการตรวจสอบคุณภาพแนวปฏิบัติตาม Appraisal of Guidelines for Research and Evaluation II (AGREE II) การตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา การตรวจสอบคุณภาพดัชนีความสอดคล้องกับ วัตถุประสงค์ โดยผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 5 ท่าน และตรวจสอบความเที่ยงระหว่าง ผู้ประเมินวิเคราะห์ข้อมูลทั่วไป โดยใช้ สถิติเชิงบรรยาย ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และทดสอบความแตกต่างของข้อมูลทั่วไประหว่างกลุ่ม ทดลองและกลุ่มควบคุม ด้วยสถิติ chi-square และเปรียบเทียบความแตกต่างของการเกิดเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์และ ความพึงพอใจของพยาบาล โดยใช้สถิติความเสี่ยงสัมพัทธ์ การทดสอบค่าทีสำหรับกลุ่มตัวอย่างอิสระ และการทดสอบค่าที สำหรับกลุ่มตัวอย่างเดียว

ผลการวิจัย พบว่า ผู้ป่วยกลุ่มควบคุมเกิดเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์จากการเคลื่อนย้ายโดยรวมมากกว่า กลุ่มทดลอง 0.59 เท่า (RR=0.59, 95%CI: 0.33-1.03, p=.034) ระยะเวลาในการเคลื่อนย้ายผู้ป่วยไม่แตกต่างกัน โดยมีค่าเฉลี่ยในกลุ่มควบคุม 72.69 นาที (SD=35.47) กลุ่มทดลอง=75.28 นาที (SD=35.12) p=.859 และพยาบาล มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด ร้อยละ 85.71 (t=2.83, p=.025) ผลการวิจัยสะท้อนให้เห็นว่า แนวปฏิบัติ ทางการพยาบาลฯ สามารถช่วยให้การเคลื่อนย้ายผู้ป่วยมีความปลอดภัย ลดการเกิดเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์และพยาบาล เกิดความพึงพอใจในการนำไปใช้งาน

ผลของโปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพผู้ดูแลในครอบครัวผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ในรูปแบบการพยาบาลทางไกลต่อพฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพของผู้ดูแล

2024-12-14T17:13:12+07:00

การวิจัยกึ่งทดลอง (quasi-experimental research) นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรม สร้างเสริมสุขภาพผู้ดูแลในครอบครัวผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในรูปแบบการพยาบาลทางไกล กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ดูแลในครอบครัวผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง จำนวน 60 คน คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างโดยวิธีสุ่มอย่างง่าย ด้วยโปรแกรมคอมพิวเตอร์สุ่มรายชื่อผู้ป่วยตามเกณฑ์คุณสมบัติที่กำหนดจำนวน กลุ่มละ 30 คน กลุ่มทดลอง ได้รับโปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพผู้ดูแลในครอบครัวในรูปแบบการพยาบาลทางไกล โดยโปรแกรมใช้กรอบ แนวคิดที่ประยุกต์รูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพของเพนเดอร์ ประกอบด้วย การติดตามเยี่ยมทางโทรศัพท์ และไลน์วิดีโอคอล เพื่อประเมินภาวะสุขภาพทางกายและจิตสังคม ให้คำปรึกษาหรือคำแนะนำด้านอารมณ์ และความคิดที่เฉพาะกับพฤติกรรม ให้ความรู้วิธีการปฏิบัติพฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพของผู้ดูแลในครอบครัว เป็นรายบุคคล กิจกรรมทั้งหมด 3 ครั้ง กลุ่มเปรียบเทียบได้รับการดูแลตามรูปแบบปกติ เก็บรวบรวมข้อมูล ด้วยแบบประเมินพฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพภายหลังเข้าร่วมโปรแกรม 3 เดือน และ 6 เดือน วิเคราะห์ข้อมูล โดยใช้สถิติการทดสอบไคสแควร์ การทดสอบความแม่นยำของฟิชเชอร์ การวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบสอง ทางแบบวัดซ้ำ และการทดสอบบอนเฟอร์โรนี

ผลการวิจัย พบว่า 1) กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพหลังเข้าร่วมโปรแกรม 3 เดือน และ 6 เดือน สูงกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05, p<.05 ตามลำดับ) 2) กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพหลังเข้าร่วมโปรแกรม 3 เดือน และ 6 เดือน สูงกว่า กลุ่มเปรียบเทียบ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05, p<.05 ตามลำดับ)

สรุปได้ว่า ผู้ดูแลที่เข้าร่วมโปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพผู้ดูแลในครอบครัวโรคหลอดเลือดสมอง มีพฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพเพิ่มขึ้น อาจส่งผลให้มีสุขภาพที่ดี สามารถดูแลผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ สามารถนำโปรแกรมไปประยุกต์ใช้ในกลุ่มผู้ดูแลผู้ป่วยโรคเรื้อรัง อื่น ๆ และควรวิจัยเชิงทดลอง เพื่อทดสอบประสิทธิผลของโปรแกรมต่อไป

ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมของอาสาสมัครสาธารณสุข ประจำหมู่บ้านในการป้องกันโรคอุบัติใหม่และโรคอุบัติซ้ำ อำเภอโซ่พิสัย จังหวัดบึงกาฬ

2025-07-21T13:51:39+07:00

การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความรอบรู้ด้านสุขภาพและ พฤติกรรมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ในการป้องกันโรคอุบัติใหม่และโรคอุบัติซ้ำ และ ศึกษาความสัมพันธ์ของปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยภายนอก และปัจจัยด้านการปฏิบัติงานกับความรอบรู้ด้าน สุขภาพและพฤติกรรมของ อสม. กลุ่มตัวอย่างเป็น อสม. ในอำเภอโซ่พิสัย จังหวัดบึงกาฬ จำนวน 319 คน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงวิเคราะห์ ได้แก่ สหสัมพันธ์ ของสเปียร์แมน สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน สหสัมพันธ์ไบซีเรียล และสหสัมพันธ์อีตา

ผลการวิจัย พบว่า อสม. ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง อายุ 41-60 ปี ประกอบอาชีพเกษตรกรรมและ มีประสบการณ์การทำงานเฉลี่ย 13.69 ปี โดยมีความรอบรู้ด้านสุขภาพในระดับดีมาก (=129.79, SD=18.96) และพฤติกรรมการป้องกันโรคอยู่ใน ระดับมาก (=4.29, SD=0.52) ปัจจัยภายนอก (=4.06, SD=0.66) และ ปัจจัยด้านการปฏิบัติงาน (=4.21, SD=0.77) มีระดับคะแนนเฉลี่ยในระดับมาก ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับ ความรอบรู้ด้านสุขภาพ ได้แก่ โรคประจำตัว ประวัติการป่วยด้วยโรคอุบัติใหม่และโรคอุบัติซ้ำ หลักสูตรที่เคย เข้ารับการอบรม การเข้าร่วมกิจกรรมเชิงรุกในชุมชน การรับรู้และการบริการสุขภาพเชิงรุก การใช้สื่อออนไลน์ แรงเสริมจากบุคคลอื่น บทบาทในการป้องกันโรค และปัจจัยสนับสนุนการปฏิบัติงาน

สำหรับปัจจัยที่สัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันโรค พบว่า ความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยรวมมี ความสัมพันธ์เชิงบวกอย่างมีนัยสำคัญกับพฤติกรรมการป้องกันโรค (r_s=0.730, p<0.001) ความรอบรู้ด้าน สุขภาพ 1 ด้าน คือ ด้านความรู้ด้านสุขภาพ ไม่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกัน (p=0.190) อีก 5 ด้าน ที่เหลือมีความสัมพันธ์เชิงบวกอย่างมีนัยสำคัญกับพฤติกรรมการป้องกันโรค ได้แก่ ด้านการเข้าถึงข้อมูล สุขภาพและบริการสุขภาพ (p<0.001) ทักษะการสื่อสาร (p<0.001) ทักษะการตัดสินใจเลือกปฏิบัติที่ถูกต้อง (p<0.001) ทักษะการจัดการตนเอง (p<0.001) และทักษะการเสนอทางเลือกให้ผู้อื่น (p<0.001)

ผลการวิจัยนี้ เสนอให้มีการส่งเสริมการบูรณาการยุทธศาสตร์สาธารณสุขในระดับท้องถิ่น การพัฒนาระบบสารสนเทศสุขภาพและระบบเฝ้าระวังโรค ส่งเสริมสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวยผ่านองค์กร บริหารส่วนท้องถิ่นและโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ตลอดจนเสริมสร้างภาวะผู้นำและการมีส่วนร่วมของ ชุมชน เพื่อเพิ่มศักยภาพให้ อสม. และชุมชนสามารถป้องกันและควบคุมโรคได้อย่างเข้มแข็งและยั่งยืน

ปัจจัยที่ส่งผลต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดเพชรบูรณ์

2025-05-20T10:04:50+07:00

สุขภาพจิตเป็นปัจจัยสำคัญต่อความเป็นอยู่ที่ดีของประชาชน โดยเฉพาะในบริบทของชุมชนที่อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ทำหน้าที่ส่งเสริม ป้องกัน และเฝ้าระวังปัญหาสุขภาพจิตของประชาชน แต่ยังพบว่า อสม. จำนวนมาก ยังขาดความรู้และความมั่นใจในการปฏิบัติหน้าที่นี้อย่างมีประสิทธิภาพ การวิจัยเชิงพยากรณ์นี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตของ อสม. และระบุปัจจัยที่สามารถทำนายความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตของ อสม. จังหวัดเพชรบูรณ์ กลุ่มตัวอย่างเป็น อสม. ที่ปฏิบัติหน้าที่ในจังหวัดเพชรบูรณ์ จำนวน 360 คน ได้จากการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย 1) แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล 2) แบบสอบถามประสบการณ์ด้านสุขภาพจิต 3) แบบสอบถามการรับรู้การสนับสนุนทางสังคม 4) แบบสอบถามความสามารถในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารด้านสุขภาพจิตและ 5) แบบสอบถามความรอบรู้ด้านสุขภาพจิต โดยเครื่องมือมีค่าความเชื่อมั่นอยู่ระหว่าง 0.84-0.91 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนาและการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน

ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มตัวอย่างมีคะแนนความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตอยู่ในระดับปานกลาง - มาก (M=133.39, SD=18.62) ตัวแปรที่สามารถร่วมกันพยากรณ์ความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตได้ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.001) ได้แก่ ประสบการณ์การดูแลผู้มีปัญหาสุขภาพจิต การรับรู้การสนับสนุนทางสังคมและความสามารถในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารด้านสุขภาพจิต ซึ่งสามารถพยากรณ์ได้ ร้อยละ 41.6 (adjusted R²=.416)

ภาวะอ้วนร่วมกับมวลกล้ามเนื้อน้อยในผู้ป่วยมะเร็งเต้านม: ประเด็นสุขภาพที่ถูกละเลย และความท้าทายของการพยาบาล

2025-08-14T22:08:52+07:00

หมายเหตุบรรณาธิการ
ในวาระที่วารสารฉบับนี้ เป็นฉบับแรกแห่งปี 2569 ซึ่งเป็นปีที่สหประชาชาติได้ประกาศให้เป็น “ปีแห่งเกษตรกรสตรีสากล” เพื่อเน้นย้ำบทบาทของผู้หญิงในภาคระบบการผลิตและบริการอาหารแก่สังคมโลกในฐานะ “ผู้ให้” ซึ่งสังคมควรคำนึงถึงการผลักดันให้สตรีเป็น “ผู้รับ” ในมิติของโอกาสความเอื้อเฟื้อ การสนับสนุนการให้เวลา และทรัพยากร อันจะเป็นปัจจัยเงื่อนไขในการสร้างความอยู่ดีมีสุขของผู้หญิงและเด็กหญิงอย่างเท่าเทียมและเป็นธรรม กองบรรณาธิการจึงบรรจุบทความนี้ เป็นบทความวิชาการรับเชิญ ซึ่งเป็นหนึ่งตัวอย่างของปัญหาสุขภาพสตรีที่อาจถูกละเลย และเป็นประเด็นท้าทายสังคมวิชาชีพการบริการสุขภาพ

บทคัดย่อ
ภาวะอ้วนร่วมกับมวลกล้ามเนื้อน้อย (sarcopenic obesity) เป็นภาวะซับซ้อน ที่พบเพิ่มขึ้นในผู้ป่วยมะเร็งเต้านม โดยเฉพาะในสตรีวัยกลางคนและวัยสูงอายุ ภาวะนี้เกิดจากความไม่สมดุลระหว่างมวลไขมันและมวลกล้ามเนื้อ อันเป็นผลจากการเปลี่ยนแปลงทางเมตาบอลิซึม ฮอร์โมน การอักเสบเรื้อรัง และผลข้างเคียงจากการรักษา เช่น เคมีบำบัดหรือฮอร์โมนบำบัด ส่งผลให้ผู้ป่วยมีสมรรถภาพทางกายลดลง ภาวะแทรกซ้อนเพิ่มขึ้น และมีคุณภาพชีวิตที่ลดลง พยาบาลจึงมีบทบาทสำคัญในการป้องกัน คัดกรอง และจัดการภาวะดังกล่าวอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่การประเมินภาวะโภชนาการ การวัดองค์ประกอบของร่างกาย การประเมินความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ ไปจนถึงการให้คำปรึกษาโภชนบำบัด การส่งเสริมกิจกรรมทางกาย และการดูแลเชิงจิตสังคม

นอกจากนี้ การดูแลผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่มีภาวะอ้วนร่วมกับมวลกล้ามเนื้อน้อยยังเป็นประเด็นท้าทายต่อการพยาบาลในมิติทางเพศภาวะและสังคม เนื่องจากผู้ป่วยหญิงจำนวนมากเผชิญแรงกดดันจากภาพลักษณ์ทางสังคมที่คาดหวังให้ดูดีและแข็งแรง ส่งผลให้เกิดการตีตราและการละเลยการดูแลตนเอง บทความนี้จึงมุ่งทบทวนพยาธิสภาพ ผลกระทบ บทบาทพยาบาล และความท้าทายเชิงสังคมในบริบทของประเทศไทย พร้อมเสนอแนวทางที่เชื่อมโยงองค์ความรู้ทางคลินิกกับมิติทางจิตสังคม เพื่อให้ผู้ป่วยมะเร็งเต้านมได้รับการดูแลแบบองค์รวม สอดคล้องกับแนวโน้มสุขภาพโลกที่มุ่งเน้นสุขภาพเชิงศักยภาพ ความสามารถ และคุณภาพชีวิตมากกว่าการควบคุมโรคเพียงอย่างเดียว