ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดภาวะจอประสาทตาผิดปกติจากเบาหวาน ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 อำเภอปักธงชัย จังหวัดนครราชสีมา - วิมลธรรม พราวมาศ; เมืองโสม นิรมล (วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 2018)
ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ได้รับการดูแลไม่เหมาะสมและมีการควบคุมโรคไม่ดีจะมีโอกาสเกิด ภาวะแทรกซ้อนขึ้นได้ โดยภาวะแทรกซ้อนที่หลอดเลือดขนาดเล็กที่สำคัญ คือ ภาวะจอประสาทตาผิดปกติ จากเบาหวาน (Diabetic Retinopathy) ซึ่งอาจเป็นภาวะที่นำไปสู่ความพิการทางตาได้ การศึกษาครั้งนี้เป็น การศึกษาวิทยาการระบาดเชิงวิเคราะห์ ศึกษาย้อนหลังแบบ Unmatched case-control โดยมี วัตถุประสงค์เพื่อหาปัจจัยด้านลักษณะส่วนบุคคลและปัจจัยด้านสุขภาพและการเจ็บป่วยที่มีความสัมพันธ์กับ การเกิดภาวะจอประสาทตาผิดปกติจากเบาหวาน ประชากรศึกษา คือ ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ขึ้น ทะเบียนรักษา ณ คลินิกเบาหวานโรงพยาบาลปักธงชัย และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 20 แห่ง ใน อำเภอปักธงชัย จังหวัดนครราชสีมา ปี 2555 จำนวน 2,473 คน กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 382 คน แบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มศึกษาได้แก่ ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีภาวะจอประสาทตาผิดปกติจากเบาหวาน จำนวน 191 คน และกลุ่มควบคุม ได้แก่ ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ไม่มีภาวะจอประสาทตาผิดปกติจากเบาหวาน จำนวน 191 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบบันทึกข้อมูลที่ประกอบด้วยลักษณะส่วนบุคคลและสุขภาพการ เจ็บป่วยของกลุ่มตัวอย่างจากเวชระเบียน แฟ้มข้อมูลครอบครัว และโปรแกรม Hosxp วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ สถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมานได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน มัธยฐาน ค่าสูงสุด ต่ำสุด วิเคราะห์ความสัมพันธ์ด้วยสถิติถดถอยแบบลอจิสติก ค่า Odds Ratio 95%CI และวิเคราะห์ หาความสัมพันธ์ของปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดภาวะจอประสาทตาผิดปกติจากเบาหวาน ด้วยสถิติพหุ ถดถอยแบบลอจิสติก (Multiple logistic regression) ผลการศึกษาพบว่า มี 3 ปัจจัยด้านสุขภาพและการเจ็บป่วยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดภาวะจอ ประสาทตาผิดปกติจากเบาหวาน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P < 0.05) ได้แก่ ระยะเวลาที่ป่วยเป็นเบาหวาน นาน 10 ปี ขึ้นไป (ORadj=3.05, 95%CI 1.31 -7.08) การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้ (ORadj=7.37, 95%CI 3.78-14.37) และการทำงานของไตผิดปกติ (ORadj=2.23, 95% CI 1.26-3.94) ผลจากการศึกษานี้นำไปสู่ข้อเสนอแนะสำหรับบุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุข ในการเฝ้า ระวังและการดูแลส่งเสริมสุขภาพของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ควรคำนึงถึงปัจจัยต่างๆ ดังกล่าว เพื่อให้ผู้ป่วย เบาหวานชนิดที่ 2 มีการป้องกันและลดปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดภาวะจอประสาทตาผิดปกติจากเบาหวานได้ อย่างมีประสิทธิภาพ