ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความล่าช้าที่เกิดจากผู้ป่วยในการรักษาผู้ป่วยวัณโรคปอด เสมหะพบเชื้อรายใหม่ จังหวัดนครราชสีมา - สุวรรณกัญญา รณยศ; ศุกรเวทย์ศิริ พรนภา (วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 2018)
การศึกษานี้เป็นการวิจัยแบบวิเคราะห์ภาคตัดขวาง (Cross-sectional analytical study) เพื่อ หาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความล่าช้าของผู้ป่วยในการรักษาวัณโรคปอดเสมหะพบเชื้อรายใหม่ในจังหวัด นครราชสีมา โดยศึกษาในผู้ป่วยวัณโรคปอดเสมหะพบเชื้อรายใหม่ ในคลินิกวัณโรคปอดของโรงพยาบาล ชุมชน จังหวัดนครราชสีมา ระหว่างวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2555 ถึง 31 ธันวาคม พ.ศ. 2555 จำนวน 259 ราย เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามโดยการสัมภาษณ์ผู้ป่วย และใช้แบบคัดลอกเวชระเบียนบันทึกข้อมูลการ รักษาของผู้ป่วยวัณโรค โดยใช้เกณฑ์ของความล่าช้าในการรักษาที่เกิดจากผู้ป่วย (Patient’s delay) คือ ระยะเวลามากกว่า 30 วันนับจากเริ่มมีอาการป่วยครั้งแรกจนเข้าพบสถานบริการสุขภาพของรัฐหรือ โรงพยาบาล วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา (เปอร์เซ็นต์,ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน) และ วิเคราะห์หาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความล่าช้าในการรักษาด้วยสถิติถดถอยพหุโลจิสติก (Multiple logistic regression) หาค่าความเสี่ยงสัมพันธ์ (OR)และ ORadj ที่ระดับความเชื่อมั่นร้อยละ 95 (95% CI) จากผลการศึกษาพบว่า มีผู้ป่วยวัณโรคปอดพบเชื้อรายใหม่ จำนวน 259 คน อัตราส่วนเพศชายต่อเพศหญิง 2.36:1 อายุเฉลี่ย 50.96 ปี (S.D.=16.64) พบความชุกของ Patient’s delay ร้อยละ 33.6 ปัจจัยที่มี ความสัมพันธ์กับความล่าช้าในการรักษาจากปัจจัยด้านผู้ป่วย ได้แก่ การไม่เข้ารับการรักษาวัณโรคกับแพทย์ที่ โรงพยาบาลตั้งแต่เริ่มแรกที่มีอาการ (ORadj = 2.30; 95% CI= 1.29-4.07) การแสวงหาการรักษานอกระบบ บริการสาธารณสุขของรัฐตั้งแต่ 5 ครั้งขึ้นไป (ORadj=9.21; 95% CI= 1.84-45.98) ระยะทางจากบ้านถึง โรงพยาบาลมากกว่า 10 กิโลเมตร (ORadj=1.93; 95% CI= 1.11–3.39) ผู้ป่วยไม่รอรับบริการเมื่อมีผู้ป่วย นอกของโรงพยาบาลจำนวนมาก (ORadj=2.05; 95% CI= 1.11–3.81) สรุป จากผลการศึกษา ชี้ให้เห็นว่าผู้ป่วยที่นิยมแสวงหาการรักษานอกระบบบริการสาธารณสุข ของรัฐและอยู่ห่างไกลจะมีความล่าช้าสูง ดังนั้นจึงควรสร้างความตระหนักเรื่องวัณโรคให้กับประชาชน ผู้ป่วย ควรได้รับความรู้เพื่อเข้ารับการรักษาโดยเร็ว มีการพัฒนาระบบการให้บริการผู้ป่วยวัณโรคในโรงพยาบาลของ รัฐให้มีความสะดวกรวดเร็ว สนับสนุนการค้นหาผู้ป่วยเชิงรุกและการตรวจคัดกรองผู้ป่วยวัณโรคในชุมชน ทั้งนี้เพื่อลดอัตราการตายและลดการแพร่เชื้อวัณโรคในชุมชน