อะพอพโทซิส: วิถีและการตรวจวัด

Authors

  • ปกป้อง ประยงค์ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
  • นาถธิดา วีระปรียากูร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น; ศูนย์วิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์สุขภาพจากสมุนไพร มหาวิทยาลัยขอนแก่น
  • สหพัฒน์ บรัศว์รักษ์ คณะเทคนิคการแพทย์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น; ศูนย์วิจัยและพัฒนาการตรวจวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการทางการแพทย์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

Keywords:

อะพอพโทซิส, แคสเปส, โปรตีนบีซีแอล 2

Abstract

อะพอพโทซิสเป็นขบวนการตายที่ถูกควบคุมโดยยีน มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาและรักษาสมดุลของสิ่งมีชีวิตหลายเซลล์ การควบคุมอะพอพโทซิสที่ไม่เหมาะสมเกี่ยวข้องกับการก่อโรคเช่น โรคอัลไซเมอร์ โรคภาวะหลอดเลือดหัวใจตีบตัน โรคออโตอิมมูน และโรคมะเร็งชนิดต่างๆ วิถีอะพอพโทซิสมี 2 แบบคือ 1) วิถีจากภายนอกที่เหนี่ยวนำโดย death receptor และ 2) วิถีจากภายในที่มีไมโตคอนเดรียกับอะพอพโทโซมเป็นตัวกลาง อะพอพโทซิสสามารถตรวจสอบได้หลายวิธีเช่นการสังเกตรูปสัณฐานของเซลล์ด้วยกล้องจุลทรรศน์ฟลูออเรสเซนต์ โดยเซลล์ที่เกิดอะพอพโทซิสจะหดตัว ผนังเซลล์โป่งพอง โครมาตินจับตัวแน่น และมีการแยกย่อยของดีเอ็นเอ วิธีนี้ใช้ตรวจสอบอะพอพโทซิสในระยะสุดท้ายอย่างคร่าวๆ แต่ยังไม่สามารถจำแนกชนิดการตายได้อย่างแม่นยำ การตรวจยืนยันโดยวิธีที่มีความจำเพาะจึงมีความสำคัญ เช่น การใช้ Annexin V ในการจับกับ phosphatidylserine ที่เยื่อหุ้มพลาสมา การตรวจสอบการแยกตัวของดีเอ็นเอด้วย electrophoresis gels หรือ TUNEL การวิเคราะห์หน้าที่ของไมโตคอนเดรียระหว่างที่เกิดอะพอพโทซิส และ การวิเคราะห์ทางชีวเคมีของการตายแบบอะพอพโทซิสอื่นๆ การตรวจอะพอพโทซิสดังกล่าวสามารถวิเคราะห์ทั้งในเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ มีประโยชน์ในการบ่งชี้การเกิดอะพอพโทซิสและอธิบายถึงวิถีการเกิดอะพอพโทซิส ด้วยเหตุนี้การตรวจวิเคราะห์ดังกล่าวจึงนำมาใช้ในการตรวจวินิจฉัยโรคต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมการตายอะพอพโทซิสที่ผิดปกติ และใช้ในการศึกษาวิจัยถึงเป้าหมายในการออกฤทธิ์ของสารที่มีคุณค่าในการออกแบบและพัฒนายาที่เกี่ยวข้องกับวิถีอะพอพโทซิสต่อไป

Downloads

Download data is not yet available.

Published

2018-11-08

How to Cite

ประยงค์ ป., วีระปรียากูร น., & บรัศว์รักษ์ ส. (2018). อะพอพโทซิส: วิถีและการตรวจวัด. Journal of Health Research, 21(3), 227–238. Retrieved from https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jhealthres/article/view/154151

Issue

Section

REVIEW ARTICLE