An การสอบสวนการระบาดของโรคคางทูมในโรงเรียนแห่งหนึ่งในอำเภอสหัสขันธ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ ในช่วงเดือน กุมภาพันธ์ - เมษายน 2561 - ภูลวรรณ, สุรเชษฐ์ (วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 ขอนแก่น, 2020)
การสอบสวนการระบาดของโรคคางทูมในโรงเรียนแห่งหนึ่งในอำเภอสหัสขันธ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ มีวัตถุประสงค์เพื่อยืนยันการระบาด อธิบายลักษณะการกระจายของโรคตามบุคคล เวลา สถานที่ ศึกษาปัจจัยเสี่ยงของการระบาด ประเมินประสิทธิผลของวัคซีนรวมป้องกันโรคหัด คางทูม หัดเยอรมัน และเสนอแนวทางในการควบคุมการระบาดของโรค เป็นการศึกษาระบาดวิทยาเชิงพรรณนาและเชิงวิเคราะห์ รูปแบบ Retrospective cohort study ศึกษาสภาพแวดล้อมภายในโรงเรียน ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ และประสิทธิผลของวัคซีนรวมป้องกันโรคหัด คางทูม หัดเยอรมัน ผลการสอบสวนพบผู้ป่วยที่เข้าตามนิยาม 66 ราย เป็นผู้ป่วยยืนยัน 1 ราย และผู้ป่วยสงสัย 65 ราย อาการที่พบมากที่สุด คือ ต่อมน้ำลายใต้กกหูบวม (ร้อยละ 100.00) รองลงมา คือ อ่อนเพลีย ไข้ และเจ็บคอ ตามลำดับ (ร้อยละ 98.48, 93.94 และ 84.85 ตามลำดับ) พบในเพศชายมากกว่าเพศหญิง มีลักษณะการกระจายตัวแบบแหล่งโรคร่วม ปัจจัยเสี่ยงของการระบาด คือ การใช้แก้วน้ำร่วมกัน ORAdj.= 77.73 (95% CI = 22.36 – 270.19) ประวัติรับวัคซีน MMR ไม่ครบ 2 เข็ม ORAdj.= 20.63 (95% CI = 4.04 - 105.35) การสัมผัสสารคัดหลั่งผู้ป่วยโดยตรง ORAdj.= 20.37 (95% CI = 3.24 – 128.29) ชั้นอนุบาลและประถมศึกษาตอนต้น ORAdj. = 7.71 (95% CI = 2.41 – 24.65) และการใช้สิ่งของร่วมกับผู้ป่วย ORAdj.= 1.51 (95% CI = 0.56 – 4.07) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ผลการประเมินประสิทธิผลของวัคซีนรวมป้องกันโรคหัด คางทูม หัดเยอรมัน (MMR) ได้เท่ากับ 91.00 มาตรการป้องกันและควบคุมโรคโดยให้ผู้ป่วยหยุดพักการเรียน และหลีกเลี่ยงการใช้แก้วน้ำร่วมกัน จากการเฝ้าระวังโรค 42 วัน หลังจากพบผู้ป่วยรายสุดท้าย ไม่มีผู้ป่วยเพิ่มเติม