ความชุกของการรังแกกันและปัจจัยด้านครอบครัวที่เกี่ยวข้องในนักเรียน ระดับชั้นประถมศึกษาตอนปลายและมัธยมศึกษา จังหวัดน่าน - ป้องสีดา, พงษ์สุดา (เชียงรายเวชสาร, 2021)
ความเป็นมา การรังแกกันเป็นความรุนแรงรูปแบบหนึ่ง ซึ่งส่งผลกระทบต่อพัฒนาการทางจิตใจและสังคม ทั้งต่อตัวผู้รังแกและผู้ถูกรังแก หากเกิดการรังแกกันต่อเนื่องเป็นระยะเวลานานจะส่งผลต่อปัญหาสุขภาพจิต ที่รุนแรง เช่น ซึมเศร้า วิตกกังวล กลัวสังคม ติดสารเสพติด แยกตัวจากสังคม หรือฆ่าตัวตาย วัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาความชุกของการรังแกกันในโรงเรียนและปัจจัยด้านครอบครัวที่เกี่ยวข้องในนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาตอนปลายและมัธยมศึกษา ในจังหวัดน่าน วิธีการศึกษา การศึกษาเชิงพรรณนาแบบตัดขวาง โดยใช้แบบสอบถามออนไลน์เกี่ยวกับข้อมูลพื้นฐานและปัจจัยการเกิดการรังแกกันในโรงเรียน โดยเก็บข้อมูลเด็กอายุ 10-18 ปี ในจังหวัดน่าน ที่ยินยอมตอบแบบสอบถาม ในช่วงเดือนพฤษภาคม 2564 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ chi-square test และ multivariate logistic regression ผลการศึกษา จำนวนเด็กนักเรียนที่มาตอบแบบสอบถาม มีทั้งสิ้น 386 คน เคยมีประสบการณ์การรังแกกัน ร้อยละ 79.0 ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิงร้อยละ 56.0 อยู่ในช่วงอายุ< 12 ปี ร้อยละ 70.7 เด็กที่มีประสบการณ์การรังแกกัน ร้อยละ 48.2 จะเคยเห็นบิดา มารดาทะเลาะ ด่าทอ หรือใช้คำหยาบคายต่อกัน ซึ่งมากกว่ากลุ่มที่ไม่เคยมีประสบการณ์รังแกกันเคยเห็นการทะเลาะกันเพียงร้อยละ 33.3 (p=0.017) ลักษณะการรังแกกันมีเด็กเป็นผู้กระทำร้อยละ 4.3 ถูกกระทำร้อยละ 55.1 เป็นทั้งผู้กระทำ-ผู้ถูกกระทำร้อยละ 40.6 การรังแกกันครั้งแรกส่วนใหญ่เกิดขึ้นในช่วงประถมศึกษาตอนต้น (ร้อยละ 44.3) สาเหตุที่ถูกรังแกส่วนใหญ่เพราะมีร่างกายที่อ่อนแอกว่า (ร้อยละ 35.4) มักจะเป็นการรังแกกันทางวาจา (ร้อยละ 72.5) บุคคลที่รังแกมักจะเป็นเพื่อนในห้องเรียนร้อยละ 86.6 ช่วงเวลาที่โดนรังแกมักเกิดขึ้นในช่วงเวลาพัก ร้อยละ 60.7 ผลจากการรังแกกัน ไม่ส่งผลใดๆ ร้อยละ 68.2 แต่ทำให้เกิดความเครียด ร้อยละ 57.4 บุคคลที่ต้องการให้ช่วยเหลือมากที่สุด คือ คุณครู (ร้อยละ 63.3) จากการวิเคราะห์พหุหลายระดับพบว่าปัจจัยด้านครอบครัว ไม่มีผลต่อการรังแกกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ไม่ว่าจะเป็น สถานะของครอบครัว ประสบการณ์ความรุนแรงในครอบครัวทั้งเคยเห็นบิดามารดาทะเลาะ ด่าทอหรือใช้คำหยาบคายต่อกัน การเคยเห็นบิดามารดาตบตี ทำร้ายร่างกายหรือขว้างปาสิ่งของใส่กัน การถูกทำโทษจนฝังใจ และการเลี้ยงดู สรุปผลและข้อเสนอแนะ ความชุกของการรังแกกันในนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาตอนปลายและมัธยมศึกษาในจังหวัดน่าน คิดเป็นร้อยละ79 ปัจจัยด้านครอบครัวที่ศึกษาไม่พบความสัมพันธ์กับการรังแกกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในการศึกษานี้ ผู้ที่เกี่ยวข้องควรตระหนัก และให้ความสำคัญกับปัญหาการรังแกกันในโรงเรียน เพื่อช่วยป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาสุขภาพจิตในอนาคตต่อไป