การตีตราและระยะทางสังคมของประชาชน ต่อผู้ประสบปัญหาจากโรคเรื้อนในชุมชน - เสริมฤทธิรงค์ ศิลธรรม; รอดจันทร์ ศิรามาศ; ธัญญกิตติกุล พจนา; ศรีคำบ่อ นพพร; กลกลาง นรินทร; สุขสมเขตร์ รัตนา; พลเดช ชุติวัลย์; ชนินพร มานิจ; พรหมแก้ว จันจนากร; รวดเจริญ วิภารัตน์ (วารสารสถาบันบำราศนราดูร, 2019)
การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงพรรณนา ณ จุดเวลาใดเวลาหนึ่ง ระหว่างเดือนมิถุนายน 2559 – กันยายน 2559 เพื่อศึกษาการตีตราและระยะทางสังคมของประชาชนในชุมชนที่มีต่อผู้ประสบปัญหาจากโรคเรื้อนใน 5 ภาคของประเทศไทย ได้แก่ ภาคกลาง ภาคตะวันออก ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคใต้ โดยใช้แบบวัดการตีตราและระยะทางสังคมในกลุ่มอาสาสมัครทั้งสิ้น 675 คน ที่ได้จากการคำนวณขนาดตัวอย่างและสุ่มตัวอย่างแบบง่าย ใช้สถิติพรรณนา เช่น จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และสถิติอนุมานได้แก่ การวิเคราะห์สองตัวแปรด้วยไค–สแควร์และการวิเคราะห์หลายตัวแปรด้วยการถดถอยโลจิสติก ผลการศึกษา พบว่ามีระยะทางสังคมในระดับปานกลาง มีค่ามัธยฐานเท่ากับ 11(ต่ำสุด – สูงสุด = 0 - 21) โดยปัจจัยทำนายระยะทางสังคมได้แก่ การรู้จักโรคเรื้อนจากมีคนพูดหรือเล่าให้ฟัง(adjusted OR = 0.4, p = 0.013) การรู้จักจากสื่อ (adjusted OR = 0.4, p = 0.037) ความเข้าใจว่าโรคเรื้อนเกิดจากกรรมพันธุ์(adjusted OR = 2.9, p = 0.001) เกิดจากเชื้อโรค(adjusted OR = 2.7, p = 0.001) และโรคเรื้อนไม่สามารถรักษาหาย (adjusted OR = 2.3, p = 0.012) การศึกษาเรื่องการตีตรา พบว่ามีการตีตราในระดับปานกลาง มีค่ามัธยฐานเท่ากับ 14(ต่ำสุด – สูงสุด = 0 - 30) ปัจจัยทำนายการตีตราได้แก่ อายุน้อยกว่าหรือเท่ากับ 50 ปี (Adjusted OR = 4.3, p = 0.007) อายุ 51 – 60 ปี (Adjusted OR = 4.4 p = 0.009) การไม่มีญาติเป็นโรคเรื้อน (Adjusted OR = 2.6, p = 0.013) การไม่มีคนในชุมชนเป็นโรคเรื้อน(Adjusted OR = 2.2, p < 0.001)ความเข้าใจว่าโรคเรื้อนติดต่อทางการหายใจ (Adjusted OR = 0.5, p = 0.043) โรคเรื้อนติดต่อทางการกินอาหาร (Adjusted OR = 0.4, p = 0.001) และโรคเรื้อนไม่สามารถรักษาหาย (Adjusted OR = 2.1, p = 0.018) สรุป ความเข้าใจเรื่องโรคเรื้อนที่ไม่ถูกต้อง เป็นปัจจัยสำคัญสำหรับการเกิดระยะทางสังคมและการตีตรา ซึ่งควรมีการจัดทำโครงการฯเพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องแก่ประชาชนเพื่อลดการตีตราและระยะ ทางสังคมในชุมชนต่อไป