Development of Repeated Drug Allergy Prevention System in Health Promotion Hospital Network of Bang Pahan District, Phra Nakhon Si Ayutthaya Province by Evaluating the Accuracy of Patient Drug Allergic History - วิบูลย์ศิริกุล, กาญจนาพร (Journal of Preventive Medicine Association of Thailand, 2019)
ประวัติการแพ้ยาที่ไม่ถูกต้องของผู้ป่วย ส่งผลต่อความปลอดภัย และความเหมาะสมในการเลือกใช้ยาของบุคลากรสาธารณสุข การวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความถูกต้องของประวัติแพ้ยาที่ผู้ป่วยแจ้ง และพัฒนาการบันทึกประวัติการแพ้ยาที่ถูกต้องจากการประเมินข้อมูลแพ้ยาของผู้ป่วย ตลอดจนการส่งต่อประวัติการแพ้ที่ถูกต้องระหว่างโรงพยาบาลกับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเพื่อพัฒนาระบบป้องกันการแพ้ยาซ้ำในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลรูปแบบการศึกษาเป็นการวิจัยเชิงพรรณนาโดยการวิเคราะห์ข้อมูลย้อนหลังจากแบบประเมินการแจ้งประวัติแพ้ยาที่ทำการประเมินประวัติแพ้ยาที่ผู้ป่วยแจ้งทุกรายโดยเภสัชกรตั้งแต่ 1ตุลาคม 2554 - 30 กันยายน 2557 นำข้อมูลที่เภสัชกรบันทึกมารวบรวมและวิเคราะห์หาความสัมพันธ์ระหว่าง ข้อมูลที่ใช้ประเมินความถูกต้องของประวัติแพ้ยาที่ผู้ป่วยรายงาน กับผลการประเมินประวัติแจ้งแพ้ยาของเภสัชกร และการดำเนินการตามกิจกรรมเพื่อป้องกันการแพ้ยาซ้ำภายหลังประเมินประวัติแพ้ยาเสร็จ ผลการศึกษาพบว่า ผู้ป่วยร้อยละ 61.0 มี “ประวัติแพ้ยาจริง” รองลงมาเป็น “ข้อมูลประวัติแพ้ยาไม่ชัดเจน/ประเมินผลไม่ได้” ร้อยละ 28.8 และร้อยละ 24.7 มีผลการประเมินประวัติแจ้งแพ้ยาเป็น “ไม่ใช่การแพ้ยา” ข้อมูลด้านผู้แจ้งชื่อยาที่แพ้ให้กับผู้ป่วย พบว่า ถ้าผู้แจ้งเป็นคนเดียวกันกับผู้จ่ายยาที่แพ้ให้ผู้ป่วย ผลการประเมินเป็น “มีประวัติแพ้ยาจริง” สูงร้อยละ 75.2 เมื่อเทียบกับข้อมูลผู้แจ้งชื่อยาที่แพ้เป็นคนละคนกับผู้จ่ายยาที่แพ้ให้ ร้อยละ 52.9 (p=0.001) ผลการวิเคราะห์หาความสัมพันธ์ในด้านลักษณะ/รูปแบบยาที่ผู้ป่วยรายงานการแพ้ กับผลการประเมินประวัติแจ้งแพ้ยาพบว่า มีความสัมพันธ์กันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=0.000) โดยข้อมูลการได้ยาที่แพ้ร่วมกับยาอื่นหรือกินยาชุดโดยไม่ทราบชนิดยา/ชื่อยาแต่ละตัวในยาชุดนั้น มีผลต่อการประเมินประวัติเป็น “มีประวัติแพ้ยาจริง” ต่ำกว่ากรณีผู้ป่วยแจ้งว่า ได้ยาที่แพ้ร่วมกับยาอื่นแต่ทราบชนิดหรือชื่อยานั้น (ร้อยละ 48.5 และร้อยละ 64.0 ตามลำดับ) ผู้ป่วยที่แจ้งข้อมูลการรักษาอาการในช่วงที่แพ้ได้ มีผลการประเมินประวัติเป็น “มีประวัติแพ้ยาจริง” ในอัตราที่สูงกว่าผู้ป่วยที่ให้ข้อมูลการรักษาอาการแพ้ไม่ได้หรือจำไม่ได้ ซึ่งมีความสัมพันธ์กันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=0.000) เช่นกัน กิจกรรมที่ดำเนินการโดยเภสัชกรเพื่อป้องกันการแพ้ยาซ้ำภายหลังการประเมินประวัติแจ้งแพ้ยาเสร็จ มีการให้คำแนะนำ/ให้ความรู้ และการปฏิบัติตนที่ถูกต้องเมื่อแพ้ยาให้แก่ผู้ป่วยร้อยละ 98.6 มีการลงข้อมูลการแพ้ที่ถูกต้องในฐานข้อมูลโปรแกรมระบบปฏิบัติการของโรงพยาบาลร้อยละ 100.0 ได้มีการส่งต่อข้อมูลผู้ป่วยแพ้ยาจำนวน 170 ราย ที่ประเมินความถูกต้องของประวัติแล้ว ให้โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในเครือข่าย และนำผลการวิจัยไปพัฒนาแบบฟอร์มหรือเครื่องมือที่ช่วยในการประเมินการแพ้ยาของผู้ป่วยในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาระบบป้องกันการแพ้ยาซ้ำ